Lubbers en de Navo

DE IRONIE BIJ de voormalige smaakmakers van het CDA lijkt compleet. Terwijl Hans van den Broek een portefeuille beheert waartegen deze atlanticus in zijn hele eerdere leven de nodige argwaan heeft gekoesterd, staat Ruud Lubbers op het punt een organisatie te gaan leiden, waarvoor hij zijn hele eerdere leven slechts een matige belangstelling aan de dag heeft gelegd. De eerste doet buitenlandse zaken bij de Europese Commissie en moet daar mede de Europese defensie-identiteit gestalte geven, de tweede wordt waarschijnlijk secretaris-generaal van de NAVO en moet dan de Amerikaanse presentie in Europa behartigen en waarborgen.

De vermoedelijke benoeming van oud-premier Lubbers is onmiskenbaar een opsteker voor de huidige premier Kok en zijn minister van buitenlandse zaken. Want natuurlijk is er ook het toeval dat de Britse regering even geen geschikte kandidaat kon vinden of wilde uitlenen, maar feit is ook dat Duitsland en Frankrijk het kennelijk nuttig vonden om een gebaar naar Nederland te maken, d.w.z. naar premier Kok, die zoveel energie heeft gestoken in een verbetering van de persoonlijke verhoudingen met Bonn en Parijs. Dat is de moeite van het registreren waard nadat Nederland de laatste jaren zo vaak wat verongelijkt aan de kant bleef staan wanneer er interessante functies in de internationale diplomatie te vergeven waren. Misschien dat met deze benoeming tevens een punt achter de wat verkrampte opstelling bij de internationale baantjesjagerij kan worden gezet. Te vaak is de laatste jaren ook in de publieke opinie de suggestie gewekt alsof de grandeur van de Nederlandse natie stond of viel bij de aanwezigheid van een Nederlander in de top van de FAO, de OESO, de Europese bank of wat dies meer zij. Zo is het niet - internationale organisaties hebben primair geschikte topambtenaren nodig, het land van herkomst is vers twee.

Of Lubbers geschikt is voor de functie? Ach, er wordt wel gezegd dat zijn taalgebruik past bij de mist van een Hollands polderlandschap, er wordt ook wel gezegd dat hij een eindeloze sleutelaar aan compromissen is. Lubbers en de NAVO zijn een wat onverwachte combinatie. Het is allemaal waar, maar hij is ook een flexibel politicus, die in zijn jongere jaren met deuren kon smijten. Zijn ervaring is groot en zijn vaardigheid om zich dossiers eigen te maken ook.

LASTIGER VOOR LUBBERS zullen een paar eisen zijn die kenmerkend zijn voor de NAVO-leiding: hij zal naar buiten toe af en toe in heldere bewoordingen de harde taal en de public relations voor de NAVO moeten bedrijven, want het gaat om de enige, echte intacte internationale organisatie op het gebied van de veiligheid. En hij zal voor zijn instructies geregeld naar Washington moeten, want daar wordt de dienst uitgemaakt. Met eigen ideetjes zal hij met andere woorden zuinig moeten omspringen, want dat irriteert de belangrijkste lidstaat al gauw en irritatie duwt de secretaris-generaal in een politiek vacuüm. Niet teveel eigen ideeën en voor instructies naar Washington - dat is ook voor de politicus Lubbers een andere wereld en het zal wennen zijn.

Een eerste voorproefje kreeg hij deze week door de ontbieding in Washington. Bijster subtiel is het niet wat de Amerikanen zich jegens Lubbers en de andere kandidaat, de Deen Uffe Ellemann-Jensen, hebben veroorloofd door hen als twee kandidaat-notarissen bij zich in de wachtkamer te roepen voor een sollicitatiegesprek. Het is eigenlijk op het randje van waardigheid. Immers, Lubbers was twaalf jaar premier en deed dat, afgezien van het laatste jaar, heel behoorlijk en bovendien is hij naar voren geschoven door de huidige Nederlandse regering, hetgeen dus geen daad van lichtzinnigheid mag heten. Dan gaat het nogal ver om zulke gegevens te negeren en Lubbers als een sollicitant te laten opdraven. Anderzijds, Lubbers had ook thuis kunnen blijven onder het motto graag-of-niet.

Maar goed, afgezien van zulke oneffenheden is Lubbers naar het zich laat aanzien bijna terug op het publieke toneel. De ironie van de episode wil ook nog dat het CDA niet hoeft te regeren om christen-democraten (Van den Broek, Lubbers) aan interessante banen te helpen.