Kasparov onherkenbaar

In de schaakfilm voor kinderen Leve de koningin, die erg leuk is, komt een leerzaam moment voor. De hoofdpersoon speelt tegen een simultaanspeler een partij die van beslissend belang voor haar leven is. Ze staat goed tegen de beroemde grootmeester. Dan wordt haar vriendje, die ook aan de simultaan meedoet, onwel. Het meisje aarzelt geen moment, laat haar bord in de steek en brengt de jongen naar huis. Het deed me veel genoegen dat op deze manier het jeugdig publiek werd ingeprent dat het niet waar hoeft te zijn wat altijd geschreven wordt en wat eerlijk gezegd ook wel eens in de werkelijkheid valt aan te treffen, dat voor een schaker alle menselijke waarden ondergeschikt zijn aan Lxh7+.

Tijdens het toernooi in Horgen kreeg Joesoepov het bericht dat zijn vader was gestorven. Er werden twee ronden verwisseld, zodat Joesoepov een dag eerder naar huis kon gaan, en in zijn laatste partijen kreeg hij een paar keer snel remise aangeboden, waarschijnlijk omdat zijn tegenstanders het idee hadden dat hij niet in de stemming was om te schaken. Een aangenaam vriendelijk gebaar. Het zou overdreven zijn om te stellen dat het een morele plicht van de anderen was om tegen Joesoepov snel remise te spelen. Ivantsjoek, die hoopte het toernooi te winnen, deed er niet aan mee, hij won gewoon. Had hij die zwakke pion op c6 die Joesoepov in het Russisch hardnekkig blijft accepteren, dan maar moeten laten voor wat die was en daarmee de toernooioverwinning verspelen? Het zou teveel gevraagd zijn.

Het was zuur voor Ivantsjoek dat hij tenslotte gelijk kwam met Kramnik en door het Sonneborn-Berger systeem de tweede plaats kreeg toegewezen. Hij was de enige die van Kasparov had gewonnen. Normaal had dat hem veel weerstandspunten opgeleverd voor de tie-break, maar deze keer zette het niet aan, want Kasparov was zichzelf niet. Na de nederlaag tegen Ivantsjoek won Kasparov een partij tegen Kortchnoi, die hem met een uiterst dubieuze openingsvariant wel erg provoceerde, en toen hij zo weer op vijftig procent was gekomen hield hij het verder voor gezien en maakte hij nog twee korte slappe remises, heel ongewoon voor hem. Iemand heeft uitgerekend dat Kasparov op de volgende ratinglijst van de FIDE achter Karpov zou moeten komen. Ik ben benieuwd.

Vorige week schreef ik dat het met Timman na een ongelukje in de eerste ronde beter ging, maar ik had de inktpot nauwelijks dichtgeschroefd of mijn woorden werden al gelogenstraft. Timman werd drie keer achter elkaar buitengewoon hardhandig verslagen. In totaal vier nederlagen, geen overwinning, drie partijen met wit verloren, wat Timman als een doodzonde beschouwt. Het vormherstel dat zich de afgelopen maanden aankondigde is weer even gestopt. Hij rechtte de rug in de laatste ronde en maakte een moeilijke partij met zwart tegen Ivantsjoek remise. Die laatste ronde was erg spannend doordat Korchnoi de andere kandidaat voor de toernooioverwinning, Kramnik, woest te lijf ging met een speculatief stukoffer. Helaas voor Kortchnoi (en voor Ivantsjoek), dertig zetten later had hij aan zijn avontuurlijke onderneming een dame-eindspel met een pion meer overgehouden dat niet te winnen was.

Wit Kasparov-zwart Ivantsjoek

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e4-e5 b7-b6 5. a2-a3 Lb4-f8 Met dit systeem heeft Kasparov nauwelijks ervaring. 6. Pg1-f3 Pg8-e7 7. h2-h4 h7-h6 8. h4-h5 a7-a5 9. Lf1-b5+ c7-c6 10. Lb5-a4 Pb8-d7 11. Pc3-e2 b6-b5 12. La4-b3 c6-c5 13. c2-c3 Pe7-c6 14. 0-0 Dd8-c7 15. Tf1-e1 c5-c4 16. Lb3-c2 Pd7-b6 17. Lc1-f4 Lf8-e7 18. Lf4-g3 In Vrij Nederland werd uit de mond van Kasparov opgetekend: “Had ik hier maar 18. f4 gespeeld, dan zou het er heel anders hebben uigezien.“ Nadat hij een keer tegen Judit Polgar een gespeelde zet straffeloos terug kon nemen, denkt hij zeker dat hij zich alles kan permitteren. 18...Ta8-b8 19. Pf3-h2 Dc7-d8 20. Ph2-g4 Maar in ernst, waarschijnlijk was dit het moment voor f4 waar Kasparov op doelde. 20...b5-b4 21. a3xb4 a5xb4 Zwart is meer opgeschoten dan wit, want de actie f2-f4-f5, waar het voor wit van moet komen, is ver weg. 22. c3xb4 Dit is een zeer vreemde zet. Hij wilde waarschijnlijk niet dat na 22...b3 23. Lb1 zijn Ta1 van de rest van zijn strijdmacht zou zijn afgeneden, maar een vreselijke ramp zou dat toch niet zijn. Nu worden de zwarte stukken heel actief. 22...Pc6xb4 23. Lc2-b1 Lc8-d7 24. b2-b3 Tb8-a8 25. Ta1xa8 Dd8xa8 26. b3xc4 Pb6xc4

Wit heeft voor zwart het werk gedaan en hem sterk spel op de damevleugel gegeven. 27. Pe2-c1 En hierna verliest hij ook nog een pion. 27...Ld7-a4 28. Dd1-e2 Da8-a7 29. Pg4-e3 Da7xd4 30. Pe3xc4 d5xc4 31. De2-f1 0-0 Wit gaf op, na 32. Te4 komt 32...Db2. Als je niet zou weten wie de spelers waren, zou je denken dat zwart een paar klassen beter was.

Wit Kramnik-zwart Vaganian

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. d2-d4 e7-e6 3. c2-c4 b7-b6 4. a2-a3 Lc8-b7 5. Pb1-c3 Pf6-e4 6. Pc3xe4 Lb7xe4 7. e2-e3 Lf8-e7 8. Lf1-d3 d7-d5 Een riskante zet. 9. Ld3xe4 d5xe4 10. Pf3-d2 f7-f5 11. f2-f3 Le7-d6 12. Dd1-a4+ c7-c6 13. 0-0 Dd8-h4 Misschien had hij maar beter nederig 13...exf3 kunnen spelen. 14. f3-f4 Met enige moeite heeft zwart zijn centrum in stand gehouden, maar het heeft veel tijd gekost. 14...0-0 15. c4-c5 Zodat wit in actie kan komen nog voordat zwart zich geheel ontwikkeld heeft. 15...bxc5 16. Pd2-c4 Dh4-e7 17. d4xc5 Ld6xc5 18. b2-b4 Lc5-d6 19. Lc1-b2 Misschien kon 19. Pb6 al, maar wit heeft een hoger doel. 19...Ld6-c7 20. Tf1-d1 Zwarts grote probleem is dat hij zijn Pb8 niet goed kan ontwikkelen, een probleem dat tot het eind van de partij onopgelost zal blijven. 20...c6-c5 21. b4xc5 De7xc5 22. Ta1-c1 Dc5-e7 23. Da4-b5 Dreigt bruut en primitief 24. Db7 met materiaalwinst. 23...Lc7-b6 24. a3-a4 Lb6-c5 25. Lb2-d4 Lc5xd4 26. Td1xd4 a7-a6 27. Db5-b6 Ta8-a7 28. Pc4-d6 Ta7-d7 29. Tc1-c8 Tf8xc8 30. Pd6xc8 De7-a3 31. Db6xe6+ Kg8-f8 32. De6xf5+ Kf8-e8 33. Df5-e6+ Ke8-d8 34. De6-b6+ Kd8-e8 35. Pc8-d6+ Zwart gaf op.

Tenslotte een van de partijen waaruit bleek dat Timman zijn toernooi niet had. Hij offert maar liefst drie stukken, maar wat precies de bedoeling was, blijft onduidelijk.

Wit Timman-zwart Lautier 1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. Pb1-c3 Pb8-c6 4. Lf1-b5 Pg8-e7 5. 0-0 a7-a6 6. Lb5xc6 Pe7xc6 7. d2-d4 c5xd4 8. Pf3xd4 Dd8-c7 9. Tf1-e1 Lf8-d6 10. Pc3-d5 e6xd5 11. e4xd5+ Pc6-e5 12. Pd4-f5 0-0 13. Lc1-h6 g7xh6 14. Dd1-h5 Pe5-g6 15. Dh5xh6 Ld6-e5 16. d5-d6 Dc7-c5

17. g2-g4 Tf8-e8 18. Te1-e4 Te8-e6 19. Dh6-g5 Le5xd6 20. Pf5-h6+ Kg8-h8 21. Ph6xf7+ Kh8-g7 22. Dg5-h6+ Kg7xf7 Wit gaf op.