Huurlingen, een 'uitkomst' voor Afrika's problemen

KAAPSTAD, 4 NOV. Het produkt is gewild, de cliënten zijn meer dan tevreden en een flink aantal mensen heeft er werk door gekregen, tegen zeer goede betaling. Executive Outcomes, uitzendbureau van huursoldaten voor Afrikaanse regeringen in de problemen, is uitgegroeid tot een succesvol Zuidafrikaans exportbedrijf.

Executive Outcomes maakt gebruik van de bush-expertise die Zuidafrikaanse soldaten in het verleden opdeden in de guerrilla-oorlogen in Namibië, Angola en Mozambique. De veelal blanke huurlingen komen uit onderdelen van het Zuidafrikaanse leger die beroemd zijn om hun deskundigheid en berucht om hun wreedheid: Koevoet, de Recce's en het 32ste Bataljon. Nadat het apartheidsbewind zijn trouwe dienaren niet meer nodig had, begonnen ze een nieuwe carrière in het schaduwrijk der huurlingen.

Directeur Eben Barlow sloot zijn eerste contract voor veertig miljoen dollar in 1992 met de MPLA-regering in Angola, die er in de strijd tegen de UNITA-beweging van Jonas Savimbi zeer slecht voorstond. Principes tellen zoals bekend niet in het huurlingenwezen. De vijfhonderd tot duizend ex-soldaten die voor 5.000 dollar in de maand de Angolese regering gingen helpen, hadden in de jaren tachtig het terrein leren kennen aan de zijde van UNITA, die destijds door de Zuidafrikaanse regering in de strijd tegen het oprukkend communisme werd gesteund.

In het begin wilde Executive Outcomes de buitenwereld laten geloven dat zijn belangrijkste taak was het verspreiden van bijbels onder de gedemoraliseerde troepen. Het werd snel duidelijk dat het om meer ging: professionele training in militaire planning, wapengebruik, inlichtingenwerk en medische diensten. In Angola is iedereen het erover eens dat de aanwezigheid van de Zuidafrikanen de oorlogssituatie drastisch heeft veranderd. De MPLA-regering dreef UNITA terug uit de veroverde gebieden en Savimbi zag zich na een aantal zware nederlagen genoodzaakt aan te schuiven aan de onderhandelingstafel. Het leidde tot een vredesakkoord dat tot nu toe stand houdt.

Zoals het een florerend exportbedrijf betaamt, ging Executive Outcomes op zoek naar nieuwe markten. Het bedrijf zou inmiddels zijn uitgegroeid tot een conglomeraat met belangen in diamantmijnen, computers en onderwijs in verschillende Afrikaanse landen. De regering van Sierra Leone was zo geïmponeerd door het werk van Barlow en zijn mannen in Angola, dat zij ook een beroep deed op de huurlingen.

In ruil daarvoor zou Executive Outcomes een concessie hebben gekregen voor een diamantmijn in het oosten van het land. Speculatie dat Executive Outcomes werk zou verrichten voor het Zuidafrikaanse diamantbedrijf De Beers, zijn door De Beers altijd heftig ontkend.

De Zuidafrikaanse regering zit met de activiteiten van Executive Outcomes in de maag. De regering-Mandela ziet voor zichzelf een rol als diplomatieke vredestichter. De betrokkenheid van 'Boeren-Rambo's' in oorlogen op het continent draagt daar niet toe bij. Maar wat kan Mandela doen, wanneer zelfs een oude bondgenoot als president Dos Santos van Angola graag gebruikmaakt van Zuidafrikaanse huurlingen?

Barlow kondigde onlangs in een vraaggesprek aan dat hij zijn activiteiten wil uitbreiden naar andere landen, zelfs buiten Afrika. Verscheidene regeringen zouden zich bij hem hebben aangemeld. De kritiek op zijn werk lijkt hem niet te deren. “Die is alleen maar bedoeld om ons in diskrediet te brengen. Zolang onze cliënten - de regeringen waarvoor we werken - tevreden zijn, zullen we ons werk zo goed als we kunnen blijven doen.”