Geen duidelijkheid over gedragsregels scheidsrechter

AMSTERDAM, 4 NOV. Het onschuldige is eraf, zegt John Blankenstein. Wie zou twee weken geleden hebben wakkergelegen van een scheidsrechter die meedoet aan het Team-Masterspel? Of van een scheidsrechter die het toto-formulier invult? Niemand toch? Maar het is allemaal in een ander licht komen te staan na de schorsing van Dick Jol. De voetbalscheidsrechter wordt ervan verdacht dat hij heeft gegokt op wedstrijden die hij zelf leidde.

Tegenwoordig denkt Blankenstein, die sinds kort voor de KNVB 'het proces van professionalisering' van de arbitrage begeleidt, wel na over eventuele consequenties van dit soort onschuldige zaken. Hij zou een scheidsrechter nu ontraden mee te doen aan de nieuwe vorm van voetbal-gokspelen, zoals Team Master van het Algemeen Dagblad. Bij dit spel gokt de speler elke week wie de beste elf voetballers zijn. De scheidsrechter kan daar invloed op uitoefenen, want voetballers met een gele of rode kaart krijgen strafpunten in het spel.

De toto vindt Blankenstein een andere kwestie. Niet dat hij er zelf aan meedoet, maar hij zou een collega er niet op aankijken. “Dan zou die hooguit invloed hebben op een van de dertien uitslagen.” Ook Ben Hoppenbrouwer, voorzitter van de scheidsrechterscommissie, heeft daar geen moeite mee. “Van mij mag-ie.” Want, daar zijn beiden het over eens, de Nederlandse scheidsrechters hoeven zich niet geblameerd te voelen door de affaire-Jol, waarover zij verder geen uitspraken doen. De arbitrage is schoon.

Gedragsregels liggen er niet. De UEFA en de FIFA hebben volgens Hoppenbrouwer wel richtlijnen die de onkreukbaarheid van de scheidsrechter moeten waarborgen, maar erg gedetailleerd zijn die niet en ze hebben vooral betrekking op de verhouding tussen clubs en arbiters. Een scheidsrechter moet geen overdadige geschenken aannemen en niet uitgebreid meefeesten na afloop van de wedstrijd.

Voor gedragsregels op dit terrein is meer reden, vindt Blankenstein. Elke scheidsrechter kan verhalen vertellen over omkooppogingen, van buitengewone knullige tot zeer verleidelijke. Blankenstein onthult deze week in een interview met Voetbal International dat hij in Kiev ook werd benaderd met een collectie bontjassen. Net als de Spaanse arbiter Lopez Nieto, die de poging aangaf en zo dit jaar Dinamo Kiev uit de Champions League verbande. “Cadeautjes? In alle soorten en maten. Van peperdure horloges tot de pijp van de terreinknecht.”

Scheidsrechters mogen souvenirs aannemen. Hoppenbrouwer is net terug uit Engeland - “Niet als scheidsrechter, daar ben ik te oud voor, maar als waarnemer” - en hij heeft een mooi koperen plaatje meegekregen. “Dat zou je in je huis kunnen zetten.” En na interlands in Wales krijg je altijd een mijnlampje. Het blijft bescheiden. “Tot een paar honderd gulden is prima”, vindt Blankenstein.

In het buitenland worden de presentjes wat nadrukkelijker aangeboden, zegt Hoppenbrouwer. Volgens hem heeft dat te maken met de sterke verenigingscultuur in Nederland. “Mensen als Tapie en Berlusconi, voorzitters die hun club letterlijk hebben gekocht, doen dat toch anders.”

Maar ook in Nederland proberen de betaald-voetbalorganisaties het de scheidsrechters meer naar de zin te maken. Vrijwel elke vereniging heeft een speciale medewerker in dienst die zich op competitiedagen speciaal bekommeren om het arbitrale trio. Een kopje koffie voor de wedstrijd en even naborrelen na afloop in de bestuurskamer. Het zijn meestal oud-scheidsrechters die dat doen. “Maar dat heeft niks met omkoperij te maken, hoor”, haast Blankenstein zich te zeggen.

Hij heeft wel de indruk dat de beschuldigingen aan het adres van de scheidsrechter meer frequent worden. Zelf mocht hij de finale om de Europa Cup 1 van 1994, AC Milan tegen Barcelona, niet leiden. Milan had geprotesteerd dat Blankenstein wel eens te vaak in het voordeel van de club van landgenoten Cruijff en Koeman zou kunnen fluiten.

Trainers en voetballers nemen het woord 'omkoperij' eerder in de mond. Bayern-speler Lothar Matthäus en zijn voorzitter Franz Beckenbauer kregen het vorig jaar aan de stok met de FIFA, omdat zij suggereerden dat scheidsrechter Krug zou zijn omgekocht voor de wedstrijd tegen Karlsruhe (2-2 en twee rode kaarten voor Bayern). “Voetballers flappen het er op het veld ook wat makkelijker uit”, aldus Blankenstein.