Dollar compenseert tegenvallende chemie

AMSTERDAM, 4 NOV. De beurshandel concentreerde zich deze week op de resultaten van DSM, KLM, Akzo Nobel en Koninklijke Olie. Hoewel de chemiefondsen teleurstelden, werkten een stijgende dollarkoers en een nieuw slotrecord donderdag op Wall Street positief uit voor de aandelenmarkt. De AEX-index sloot gistermiddag op 455,65 punten, een winst ten opzichte van vorige week met 11,14 punten.

DSM beet dinsdag het spits af met cijfers over het derde kwartaal. Bestuursvoorzitter S. de Bree afficheerde het als het beste kwartaal uit het chemieconcerns geschiedenis, maar het aandeel moest in koers terug. Oorzaak is het winstperspectief voor het lopende vierde kwartaal. De Bree herhaalde dat DSM voor heel 1995 rekent op een verdubbeling van de winst uit gewone bedrijfsuitoefening in 1994. Van dat bedrag, minimaal 1.054 miljoen gulden, heeft DSM na drie kwartalen al 927 miljoen binnen. Een positieve uitleg zou zijn dat het concern die prognose op zijn sloffen zal waarmaken. Handelaren redeneren echter anders: het vasthouden aan die prognose betekent dat het vierde kwartaal zal tegenvallen. Dat denken ook chemie-analisten van zakenbank Barclays de Zoete Wedd. Zij schetsen voor de Europese fabrikanten van bulkchemicaliën een weinig florrisant scenario. De vraag blijft in het laatste kwartaal volgens hen zwak, zowel in Europa als in de belangrijkste exportmarkten in het Verre Oosten, in het bijzonder China. Als resultaat daarvan hebben de fabrikanten de produktiecapaciteit al drastisch verlaagd tot gemiddeld 85 procent of minder. Verder worstelen ze met het onder controle krijgen van in omvang toenemende voorraden.

Die zwakke vraag gecombineerd met een toenemende concurrentie voor fabrikanten als DSM door een toenemend aanbod vanuit de VS en Oost-Europa zetten de prijzen van bulkchemicaliën, met name plastics, onder druk. De analisten verwachten dat de bodem in december en januari bereikt wordt, maar ook het eerste kwartaal nog zal tegenvallen. Hoewel de analisten onzeker zijn over hoe de markt zich direct daarna zal ontwikkelen, zal naar hun mening het huidige topjaar niet worden geëvenaard. Ze verwachten dat de cyclus in de bulkchemie over zo'n anderhalfjaar een neerwaartse trend zal vertonen. Het aandeel DSM, dat gistermiddag sloot op 119 gulden en daarmee deze week 1 gulden inleverde, is volgens de analisten op die prijs juist gewaardeerd. Bleef de koers van DSM redelijk op peil, die van Akzo Nobel zakte fors terug. De donderdag gepubliceerde winst over het derde kwartaal viel de markt ronduit tegen. Financieel topman S. Bergsma hield vast aan de eerder uitgesproken verwachting dat Akzo Nobel dit jaar de winst uit gewone bedrijfsuitoefening over 1994 zal overtreffen. Die bedroeg 1,25 miljard gulden en dat lijkt daarmee een weinig gewaagde stelling. Want na drie kwartalen zit daarvan al 1,07 miljard in de kassa. Een andere reden voor de koersval donderdag van 7,50 gulden tot 172,80 gulden was dat beleggers beseften dat vanaf volgende week een enorm pakket aandelen Akzo Nobel boven de markt hangt. Dit pakket van 18,2 procent is in bezit van het Zweedse overheidsbedrijf Securum. Het kreeg de nieuwe aandelen Akzo Nobel twee jaar geleden van Akzo in ruil voor Nobel. Om te voorkomen, zo lichtte directeur financiële zaken F. Hensel van Akzo Nobel gistermiddag toe, dat er bij verkoop door Securum van de aandelen grote koersdruk zou ontstaan, werd in 1993 een ingewikkelde regeling getroffen. Vanaf 8 november mag Securum het hele pakket ineens verkopen, of een deel daarvan. Doet Securum dit laatste dan moet het een jaar wachten voordat het opnieuw meer dan 2 procent van alle uitstaande stukken verkoopt. Want sinds vorig jaar is een tweede regeling van kracht. Die houdt in dat Securum los van alle andere bepalingen per kwartaal 2 procent mag verkopen. Van die optie heeft het bedrijf overigens nog geen gebruik van gemaakt.

Om de zaak nog complexer te maken geldt bovendien dat tot 8 november Securum ineens maximaal 8 procent van de uitstaande stukken mag verkopen. Securum maakte gisteren via een woordvoerder bekend dat het nu verkopen van de aandelen “niet correct zou zijn jegens de Zweedse belastingbetaler”. Hij doelde daarmee op het huidige lage koersniveau. In het derde kwartaal vielen Akzo Nobels resultaten in de sectoren chemie en coatings tegen. Pharma en vezels presteerden daarentegen goed. Akzo Nobel, dat gisteren 1,50 gulden dividend uitkeerde eindigde op 173,50 gulden, een verlies van exact 5 gulden vergeleken met vorige week.

De KLM maakte dinsdag bekend over het tweede kwartaal 15 procent minder winst te hebben behaald dan in 1994, ofwel 302 miljoen gulden. De luchtvaartmaatschappij hervatte de pensioenafdrachten (65 miljoen per kwartaal) en moest, nu het fiscaal compensabel verlies is opgesoupeerd, weer belasting betalen. Vooral de verbeterde kwaliteit van de winst en de prognose dat over het hele boekjaar, dat in maart afloopt, de winst met 4 à 7 procent zal stijgen viel op de beurs in goede aarde. De koers van KLM steeg deze week drie gulden en sloot op 54 gulden. Koninklijke Olie publiceerde donderdag een ten opzichte van 1994 met 41 procent gestegen winst over het derde kwartaal van 1.202 miljoen pond (3,03 miljard gulden). Daarmee voldeed het bedrijf aan de verwachtingen van de meeste analisten. Handelaren schrokken echter van het “aanhoudend moeilijke bedrijfsklimaat” dat Shell voorziet. Ruwe olieprijzen en raffinagemarges blijven volgens het concern wereldwijd onder druk staan, dat verder voorspelt dat de lagere prijzen voor chemieprodukten en afzwakking van de vraag slechts een onderbreking van de groei betekenen in de chemische sector en niet het begin van een cyclische daling. Het grootste fonds aan de Amsterdamse beurs daalde deze week 6,20 gulden in koers en sloot gistermiddag op 194 gulden. Volgende week presenteren KNP BT, Hunter Douglas en Aegon hun resultaten over het derde kwartaal.