Deen blijft kandidaat voor NAVO-functie

WASHINGTON/ BRUSSEL, 4 NOV. De voormalige Deense minister van buitenlandse zaken Uffe Ellemann-Jensen houdt vast aan zijn kandidatuur voor de opvolging van Willy Claes als secretaris-generaal van de NAVO.

Ellemann-Jensen zei dat gisteren in Washington nadat hij had gesproken met de Amerikaanse minister Christopher van buitenlandse zaken en andere hoge Amerikaanse regeringsfunctionarissen. Hij herhaalde zijn positie dat hij zal terugtreden zodra er binnen de NAVO een brede consensus bestaat over de wenselijkheid van een andere kandidaat. Hij keerde gistermiddag terug naar Denemarken. Een voorgenomen bezoek aan de Canadese regering, die net als de Amerikaanse nog geen voorkeur voor een van de twee kandidaten, Ellemann-Jensen en ex-premier Ruud Lubbers, heeft uitgesproken, gaat niet door.

Ellemann-Jensen zei blij te zijn met de duidelijkheid die de Nederlandse regering gisteren heeft geschapen door ex-premier Lubbers formeel voor te dragen. Hij noemde de Nederlandse tactiek om eerst te peilen hoe groot Lubbers' kansen waren, alvorens hem daadwerkelijk kandidaat te stellen “niet in de juiste geest”.

Elleman-Jensen, wiens kandidatuur gesteund wordt door de Noordse landen binnen de NAVO, zei gelukkig te zijn met de steun van de “mede-afstammelingen van de Vikingen”. Voor Lubbers' kandidatuur hebben zich uitgesproken Engeland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Portugal.

Een functionaris van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken zei gisteren dat Christopher nu met zijn collega's binnen de Amerikaanse regering zal spreken over de twee kandidaten, en dat president Clinton uiteindelijk de beslissing neemt. Dan zal Washington contact opnemen met de bondgenoten. “We weten dat sommige landen dat anders aanpakken, maar wij zijn gewend over dergelijke zaken eerst met de andere lidstaten te spreken, en dan pas in de openbaarheid te treden als er overeenstemming bestaat over een kandidaat.”

Die opmerking illustreert de Amerikaanse wrevel over de voortvarendheid waarmee Engeland, Duitsland en Frankrijk in het openbaar hun voorkeur voor Lubbers hebben uitgesproken. De Amerikanen wilden elke indruk vermijden als zouden de Europese landen de zaak al beklonken hebben voordat zij zelf eraan te pas waren gekomen. Juist de afgelopen weken benadrukt de regering in eigen land voortdurend haar leiderschapsrol in de NAVO. Al weken doet ze haar best om een onwillig Congres te overtuigen van het belang Amerikaanse grondtroepen naar Bosnië te sturen als onderdeel van een NAVO-vredesmacht. Een van de belangrijkste argumenten daarbij is dat de Verenigde Staten, als leider van het bondgenootschap, niet kunnen ontbreken bij zo'n belangrijke militaire operatie. Daarom kan Washington het zich slecht veroorloven gezien te worden als volgzame bondgenoot van de Europese landen die de lakens uitdelen. Door Lubbers en Ellemann-Jensen voor een serie gesprekken naar Washington te laten komen, gaven de Amerikanen aan niet over zich te laten lopen.

Op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel werd er gisteren van uitgegaan dat de benoeming van de nieuwe secretaris-generaal begin volgende week kan plaatshebben. Voor dinsdagmiddag is een informele bijeenkomst van de zestien NAVO-ambassadeurs gepland. Als er dan consensus blijkt te bestaan over één kandidaat, kan de bijeenkomst worden omgezet in een formele raad zodat de benoeming dezelfde dag officieel kan worden bekrachtigd. Misschien wordt met de benoeming echter gewacht tot woensdag, de dag waarop wekelijks een formele raad van de NAVO-ambassadeurs plaatsheeft.

De Tweede Kamerfracties hebben positief gereageerd op het kabinetsvoorstel om oud-premier Lubbers kandidaat te stellen voor de post van secretaris-generaal van de NAVO. Ook de VVD-fractie steunt de kandidatuur van Lubbers “van ganser harte”, zei woordvoerder Weisglas. “Wij steunen hem en wij hopen dat hij het wordt.”

Volgens premier Kok “zien de papieren er voor de voormalige premier goed uit”. De voorbereiding tot nu toe kwalificeerde Kok als “goed. Nu de afronding nog.”