De barmhartige krijgt lof en ook weerstand

“Het belang van de vormen weegt nooit zwaarder dan de mens die voor dood langs de kant van de weg ligt.” Dat zei de kersverse voorzitter van de progressieve rooms-katholieke Mariënburgvereniging, Marion Corvers, zaterdag op het congres van haar vereniging over barmhartigheid in Tilburg. Barmhartigheid is de houding die de kerk altijd in acht moet nemen, stelt de vereniging naar het voorbeeld van de Samaritaan uit het Nieuwe Testament. De Samaritaan stapte van zijn rijdier om een gewonde man te helpen terwijl andere leden van het eigen volk zich niet durfden te branden aan het ongeluk van de ander en doorliepen.

De bijna zesduizend leden tellende Mariënburgvereniging koos het thema barmhartigheid naar aanleiding van het ontslag van bisschop Jacques Gaillot van Evreux, die de kant van de armen en zieken koos maar wiens radicaliteit door de Romeinse curie niet op prijs werd gesteld. Gaillot werd eerder dit jaar ontslagen.

Het wemelde in Tilburg van barmhartige Samaritanen, die soms hun uiterste best moesten doen niet te bezwijken onder de loftuitingen. Dominee Hans Visser van de Rotterdamse Pauluskerk kreeg veel complimenten. Hij vertelde hoe hij ertoe kwam iets voor drugsverslaafden te gaan doen. “Ik zag in een portiek voor een bioscoop een drugsverslaafde liggen en ik dacht: wat een gore rotplek, laat die man dat op het toilet doen.” Hij vertelde ook dat hij weerstand moest overwinnen om tot zijn steun aan de arme medemens te komen. “De angst voor wat andere mensen van je zullen vinden, voor je goede naam. Maar het gevoel van mededogen moet je laten winnen, dan krijg je moed om verder te gaan.”

Weerstanden zijn er ook, zegt Visser. “Het advies is vaak: dominee kalmpjes aan, beperkt u zich tot uw kerk, bid en preek, houd uw mond over politiek.” In het rapport van professor Rosenthal die voor de Rotterdamse gemeenteraad de sluiting van perron Nul onderzocht staat: “Dominee Visser moet terughoudend omgaan met de pers.” Visser: “Ik was ooit met koningin Juliana in Indonesië op bezoek en toen waren er eerst toespraken over hoe goed het ging met Indonesië nu Juliana en dominee Visser hier op bezoek waren. Je voelt je gestreeld. Maar later kwam de gouverneur naar me toe en zei: u heeft zich uitgesproken over de rol van het leger bij de verkiezingen, dat moet u niet meer doen.”

Ook zuster Beb Uyttendaal van de zusters van Sint Jozef in Amersfoort kan meepraten over weerstand. Veertien jaar geleden begon ze een huiskamer voor heroïneprostituées in Amsterdam en in de loop van die jaren heeft ze al heel wat brandbommen naar binnen zien gooien, ruiten zien sneuvelen en zich commentaar van anderen moeten laten welgevallen. “We zijn alleen maar tegengewerkt”, aldus de religieuze. Ze werkt veel met illegale transseksuelen uit Oost-Europa, Portugal en Spanje. “Het zijn geen lekkertjes, maar wel mensen.” De huiskamer is open van negen uur 's avonds tot zes uur 's morgens. De vrouwen krijgen brood, koffie en thee, ze kunnen televisie kijken en af en toe een nachtje slapen.

Zuster Uyttendaal: “Het belangrijkste in dit werk is het accepteren van je onmacht. Ik moet zeggen dat ik veel van die vrouwen heb geleerd. Ze hebben soms enkel een plastic tasje, maar als de zon schijnt, kunnen ze heel intens genieten. Als je hun verhalen hoort, kun je alleen maar dankbaar zijn dat je eigen wieg stond waar hij stond. Die vrouwen hebben op de verkeerde momenten de verkeerde mensen ontmoet.”

Wat te doen als je als pastoraal werker in een woonwagenkamp merkt dat het gebruik en verhandelen van drugs het kamp binnensluipt, vraagt zo'n werker aan dominee Visser. Hij antwoordt: “Als het om harddrugs gaat, ontstaan er al gauw financiële problemen. Je kunt daarover met ze praten. Ga niet moraliseren, maar confronteer ze met de negatieve gevolgen van zo'n verslaving voor henzelf. Ga vooral niet als een spion uitvinden wie wat precies uithaalt. Je zou kunnen praten met de wijkagent, maar verlink niemand. Bewaak je vertrouwenspositie.”