Vertrouwen in eigen naïviteit

Tentoonstelling: Tiong Ang & Carter Kustera: The Making of Painted Strokes. Video: Painted Strokes. Regie: Barbara Ulrich. proton ICA/de Veemvloer, Van Diemenstraat 410, Amsterdam. T/m 5 nov. Dag. 13-18u.

Als je iets fout doet, is het dan kunst? Dat is de vraag die de kunstenaars Tiong Ang en Carter Kustera met het project Painted Strokes lijken te willen beantwoorden. Ang, een Amsterdamse schilder, en Kustera, een New-Yorkse beeldhouwer, keken graag naar komische Amerikaanse televisieseries als Cheers en Seinfeld en besloten zelf ook zo'n situation comedy te maken, maar dan gesitueerd in de wereld van de beeldende kunst en met henzelf in de hoofdrol. Ang meent dat het verschil met zijn eigen werk uiteindelijk niet groot is, alleen de vorm is anders: “Mijn werk gaat altijd over illusies.” Ervaring met deze vorm hadden de kunstenaars niet, een groot budget evenmin; het enige waar ze op konden bogen was een grenzeloos vertrouwen in hun eigen naïviteit. In het proton ICA, voor de gelegenheid neergestreken in theater de Veemvloer in Amsterdam, is dit weekend te zien wat dat heeft opgeleverd.

Kustera en Ang schreven een script, vroegen een paar bevriende kunstenaars als acteurs, huurden van hun krappe budget (16.000 gulden) in Amerika een cameraploeg en een regisseur, en veranderden de Veemvloer in een troosteloze snackbar, een hippe galerie en een klassiek rommelig atelier. De opnamen konden beginnen. Publiek mocht ze bijwonen. “We beschouwden het project als een performance”, zegt Ang. Maar het script werd al snel weggegooid; de professionele hulp die het tweetal had ingehuurd maakte de kunstenaars duidelijk dat een sitcom aan haar eigen wetten moet voldoen, dat de plot helder moet zijn, de dialogen spits en de grappen grappig. Een week improviseren en een week monteren resulteerden toch in een eerste aflevering van een kwartier, die nu in de oorspronkelijke decors te zien is.

Onderwerp van deze pilot is The Making of Painted Strokes, zoals het project uiteindelijk ook is gaan heten. In de eerste scène belt Kustera Ang vanuit New York en stelt hem gerust: 'How hard can it be? It looks so easy on tv.' Maar Ang heeft zijn twijfels, die uiteindelijk bewaarheid worden. 'What's funny in art and turning it into a professional sitcom are two different things,' meent ook Kustera aan het eind van de aflevering. Maar de 15 minuten daartussen laten ondanks de bedroevende kwaliteit van spel en tekst zien dat het toch grappig is als kunstenaars zichzelf en hun beroep voor de verandering niet al te serieus nemen. Melig en jolig imiteren Ang, Kustera en Pépé Smit (wier verrassende, gemeen-surrealistische fotowerken in het galeriedecor hangen) verschillende soorten performances. Ang speelt bijvoorbeeld een kunstenaar met een allochtone achtergrond die op zoek gaat naar zijn wortels, Kustera een politiek correcte artiest die verkleed als rat tegen de kunstwereld ageert.

Het slimme van Painted Strokes is dat de makers zich bij voorbaat hebben ingedekt tegen kritiek door voortdurend duidelijk te maken dat hun televisieserie geen televisieserie is, maar kunst. Dat doen ze onder meer door tussen de scènes goed gekozen uitspraken van beroemde collega's in beeld te laten verschijnen, zoals 'Art is what art does' van Bruce Nauman en 'Art is failure' van Joseph Beuys. Met stalen gezichten zouden Ang en Kustera dan ook kunnen beweren dat dit experiment de 'grenzen van de kunst onderzoekt', of een ander geliefd cliché. Maar ze zouden er evengoed bij kunnen knipogen.

De kunstenaars hebben nog geen genoeg van Painted Strokes. In april volgend jaar zetten ze het experiment voort in New York. Maar misschien is er dan al een echte sitcom over beeldend kunstenaars in de maak.