Samen jarig met oom Peter

Ilse Starkenburg: Afspraak met een eiland, gedichten. Uitg. De Arbeiderspers, 34 blz., ƒ 29,90

In 1990 debuteerde Ilse Starkenburg met Verdwaald ontwaken als dichteres bij De Arbeiderspers. De gedichten in die eerste bundel verrasten door hun raadselachtige anekdotiek, die in heel eigen, vluchtige bewoordingen was neergeschreven. In eenvoudige, heldere taal werd het alledaagse zeer onalledaags gepresenteerd. Daardoor was je als lezer gedwongen met Starkenburgs ogen opnieuw naar de wereld te kijken om, in haar beste gedichten, letterlijk verdwaald te ontwaken.

Ook in haar tweede bundel, Afspraak met een eiland, is de taal eenvoudig. Maar, anders dan in haar debuut, lijkt eenvoudig hier een synoniem voor 'plat'. Het is alsof er een hele dimensie is weggevallen: het perspectief van de raadsels die in Verdwaald ontwaken tussen de regels meezongen. Starkenburgs nieuwe verzen overstijgen maar zelden de anekdotiek. En te dikwijls ook blijft die anekdotiek tot haar eigen, directe omgeving beperkt.

Het begin is soms veelbelovend - zoals de eerste strofe van 'Trammelant': er staat geen reclame op de tram / maar lichamen zonder hoofd / misschien is het niet slim / om in te stappen... Maar het vervolg stelt op vrijwel elke pagina van Afspraak met een eiland teleur. Dan stokt of stottert de motoriek van het vers, alsof de schrijfster zand in het drijfwerk strooit - en dat is ook wat er dan rest: los zand.

'Oom Peter' is een pijnlijk, maar treffend voorbeeld van het verloop dat de poëzie in Starkenburgs tweede bundel kenmerkt. Na een breedsprakige start suggerereert dit gedicht de onthulling van een familiegeheim: vandaag heb ik uw verhaal gehoord / en op de oude foto / zie ik in uw ogen iemand / die niet naast u staat... Na deze regels wil je als lezer wel meer weten; maar Starkenburg vertraagt het mechaniek en ontregelt metterdaad haar vers. '(-) voortaan zal ik aan u denken / op die ene dag / dat ik in één klap / één jaar ouder word / zo bent u opnieuw geboren / en u hebt nu iets met iemand / namelijk met mij / wij zijn samen jarig.

Waar is de dichteres van Verdwaald ontwaken?