Regering meldt oud-premier aan; Lubbers officieel kandidaat bij Navo

DEN HAAG/WASHINGTON/BRUSSEL, 3 NOV. Nederland heeft oud-premier Lubbers vanochtend kandidaat gesteld voor de post van secretaris-generaal van de NAVO. Lubbers heeft de kandidaatstelling aanvaard. Dit heeft het ministerie van buitenlandse zaken vanochtend bekendgemaakt.

Daarmee zijn er nu formeel twee kandidaten voor de positie, die vrijkwam toen de Belg Willy Claes in verband met een smeergeldaffaire moest aftreden. Eerder schoof Denemarken de vroegere minister van buitenlandse zaken Uffe Ellemann-Jensen naar voren.

Lubbers keerde vanochtend op Schiphol terug van besprekingen met leden van de Amerikaanse regering en hoge ambtenaren in Washington. Telefonisch heeft hij gisteravond minister Van Mierlo op de hoogte gebracht van die gesprekken. Dat heeft geleid tot de officiële kandidaatstelling van Lubbers.

De Amerikaanse regering heeft zich nog niet uitgelaten over haar voorkeur. Ellemann-Jensen werd vandaag ontvangen door dezelfde ambtenaren en politici die Lubbers gisteren heeft ontmoet. Deze week kreeg Lubbers wel al de steun van de grote Europese landen.

Premier Kok en minister Van Mierlo hebben behoedzaam willen opereren en hebben gewacht met het officieel naar voren schuiven van Lubbers tot bleek op hoeveel steun de oud-premier kon rekenen. Eerdere tegenslag met Nederlandse kandidaten voor belangrijke Europese posten (Ruding bij de Oost-Europa Bank, Braks bij de FAO en Lubbers als voorzitter van de Europese Commissie) heeft de regering tot deze aanpak gebracht.

Volgens Buitenlandse Zaken wordt in de komende dagen de discussie tussen de ambassadeurs van de NAVO in Brussel voortgezet. Over een kandidaat moet binnen de groep van zestien landen consensus bestaan.

De Amerikaanse regering is verbolgen over de snelheid waarmee Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië hun voorkeur voor oud-premier Lubbers als nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, publiek hebben gemaakt. De wrevel tussen de NAVO-partners heeft geen schaduw geworpen over de gesprekken die de Nederlandse oud-premier gisteren met hoge regeringsfunctionarissen in Washington over de functie heeft gevoerd. Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken prees Lubbers als “een belangrijk denker over veel strategische onderwerpen”.

Op het Pentagon sprak Lubbers 's ochtends met de onderminister van defensie John White; minister William Perry is op reis in het Verre Oosten. Vervolgens lunchte de ex-premier met minister van buitenlandse zaken Warren Christopher op diens ministerie. Daarna ging Lubbers naar Anthony Lake, de Nationale Veiligheidsadviseur van president Clinton. Over de inhoud van de gesprekken is vrijwel niets bekendgemaakt.

Pag.5: Snelle keus Europeanen irriteert VS

Vooral het gesprek met Christopher, die als minister nooit eerder uitgebreid met Lubbers had gesproken, was van groot belang. Christopher hecht aan een goede persoonlijke relatie met de nieuwe topman van het Atlantisch bondgenootschap. De twee spraken over meer dan alleen de hoge post zelf, volgens een functionaris van het ministerie kwam een breed scala van internationale onderwerpen aan de orde. “Het ging niet alleen over de kwalificaties voor de functie.”

Er zou niet gesproken zijn over de affaire-Koeweit, die Lubbers in 1989 in opspraak bracht toen bleek dat de diplomatieke betrekkingen met dat land op een laag pitje stonden ten gevolge van een meningsverschil tussen Koeweit en Hollandia Kloos, het bedrijf van de familie Lubbers. Het gesprek met Christopher, dat een uur had zullen duren, liep ruim twintig minuten uit.

De Amerikaanse regering had zich de afgelopen week duidelijk gestoord aan de voortvarendheid waarmee de drie grootste Europese bondgenoten - Groot-Brittannië, Duitsland en vooral Frankrijk - eenzijdig en in het openbaar hun voorkeur voor Lubbers hadden uitgesproken. De Amerikaanse irritatie gold niet zozeer de persoon van Lubbers, als wel de indruk die gewekt werd dat de zaak al beklonken was zonder dat de Amerikanen eraan te pas waren gekomen. Dat beeld maakte Washington in eigen land kwetsbaar voor het verwijt dat het kennelijk de Europeanen zijn die binnen de NAVO de lakens uitdelen.