Regenwoud neemt meer CO2 op dan aangenomen

ROTTERDAM, 3 NOV. De aanwijzingen worden steeds sterker dat volgroeide, onverstoorde tropische regenwouden jaarlijks grote hoeveelheden kooldioxyde opslaan en in dit opzicht nauwelijks onderdoen voor bossen op gematigde breedte, die wel geëxploiteerd worden.

Dat blijkt uit een studie van Schotse en Australische onderzoekers die vandaag in het weekblad 'Science' wordt gepubliceerd.

Een onderzoeksgroep, die onder leiding van de Schot John Grace stond, verrichtte tussen september 1992 en juni 1993 zeer gevoelige CO2-metingen in een stuk Amazone-oerwoud van ongeveer één vierkante kilometer.

Op 33 van de 44 dagen waarop gemeten werd, bleek door het overheersend effect van fotosynthese meer CO2 te worden opgeslagen dan er 's nachts door 'verbranding' (ademhaling) weer werd vrijgemaakt. In het droge seizoen werd gemiddeld per dag bijna twee keer zoveel kooldioxyde vastgelegd als in het natte seizoen. Op de 11 dagen dat netto juist CO2 werd geproduceerd was er sprake van koele en sombere weersomstandigheden.

Het recente onderzoek bevestigt de resultaten die een Amerikaanse onderzoeksgroep vijf jaar geleden in het meer technische 'Journal of Geophysical Research' publiceerde (20 september 1990). Ook de Amerikanen deden metingen in het Braziliaanse oerwoud (april en mei 1987) en boekten vrijwel dezelfde resultaten. Als voor het gehele Amazonegebied zou gelden wat door Grace c.s. gevonden is, dan zou jaarlijks 0,5 gigaton koolstof in het Amazone-woud worden vastgelegd. Dat is bijna tien procent van de huidige wereldproduktie aan CO2 door verbranding van fossiele brandstoffen.

Tot dusver gingen wetenschappers er doorgaans van uit dat een volgroeid, maagdelijk regenwoud jaarlijks evenveel CO2 door fotosynthese opneemt, als het met de ademhaling weer afgeeft.

Pag.5: Geen verklaring CO2-opname

Het netto-effect van rijpe, onverstoorde regenwouden op de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer zou dus nihil zijn. Alleen jonge, groeiende bossen leggen veel CO2 vast. De grote betekenis van de oude regenwouden schuilt volgens de gangbare opinie in de enorme hoeveeheid koolstof die er in is opgeslagen en die grotendeels in CO2 zou worden omgezet zodra men het bos ontgint.

De nieuwe inzichten hoeven niet strijdig te zijn met de aanname dat het Braziliaanse regenwoud in een stationaire toestand ('steady state') verkeert en netto geen koolstof meer opslaat. Het is mogelijk dat de gemeten netto-opname van kooldioxyde wordt gecompenseerd door een uitstoot van andere koolstofverbindingen zoals methaan, koolmonoxyde, isopreen en terpenen. Omdat deze stoffen na verloop van tijd ook tot kooldioxyde oxyderen zou de vondst van Grace c.s. in dat geval voornamelijk theoretische betekenis hebben. Mocht wel degelijk ook in engere zin CO2 worden vastgelegd dan is de invloed van het tropisch regenwoud op warmtehuishouding en klimaatregeling van de aarde belangrijk groter dan werd aangenomen.

De onderzoekers hebben niet gezocht naar een verklaring voor de onverwachte CO2-opname. Prof. dr. ir. J. Goudriaan van de Landbouw Universiteit Wageningen sluit niet uit dat toevallig een stuk bos is onderzocht dat niet echt in 'steady state' verkeerde. Als andere mogelijke verklaring ziet hij de zogeheten CO2-bemesting. De laatste jaren stijgt de CO2-concentratie van de atmosfeer steeds sterker en veel planten reageren daarop met een toenemende fotosynthese.

Vorig jaar was in wetenschappelijke kring veel aandacht voor Fins bosbouwkundig onderzoek waaruit een onverwacht sterke CO2-opname van de bossen van de gematigde luchtstreken (zoals Rusland) viel af te leiden. Ook die werd op 0,5 gigaton koolstof per jaar geschat.