Ellen van Toor

Galerie Kunst/Werk, Wittevrouwenstraat 32-34, Utrecht. Geopend di-vrij 10-18 uur, do 10-19 en za 10-17 uur. Tot 23 nov. Prijzen ƒ 900,- tot ƒ 2.400,-.

Wie is er ongelukkiger, een vogel in een kooi of een vis in een kom? Volgens Ellen van Toor de vis. Zelfs in vrij water is een vis nog ongelukkiger dan een vogel in een kooi. Want al is de bewegingsvrijheid van het vogeltje beperkt, het bezit toch het vermogen tot vliegen. In de collages en tekeningen van Van Toor zijn vissen zwaarmoedige beesten die verteerd worden door het onvervulbare verlangen naar het vliegen. Heel hun wezen is erop gericht om aan hun kom te ontsnappen, en in de zee zwemmen ze naar de oppervlakte en kijken naar de blauwe lucht.

Intussen hebben de vogeltjes het samen heel gezellig. In de collage Bij de pietjes thuis staan krullerige kooien vol met kwetterende vogels naast elkaar op de sofa. Onder de sofa ligt een koffer; misschien gaan de vogels mee op reis. De kanariepieten zijn gemaakt van stukjes gebloemd behangpapier met veertjes erop geplakt, hun poten zijn niet meer dan ragdunne potloodstreepjes. Sommige vogels vertoeven buiten de kooi, maar dat lijkt voor hen niet zoveel verschil te maken. Zorgeloos heet dan ook een vogel-collage.

Een blad getiteld Sterveling toont een vis opgebaard in een sarcofaag. Hij ligt met zijn glanzendwitte buik naar boven, en zijn twee zwarte vinnen netjes langs het lijf gevouwen. Die vinnen zijn zwarte veertjes, wat nog eens benadrukt dat vissevinnen, hoe vleugelachtig soms ook, geen verlossing kunnen brengen. In het werk van Ellen van Toor zijn de vogels metaforen voor de bevrijde ziel, terwijl de vissen het eindige, aardse symboliseren. Een zwaar thema, dat zij op een geestige, onnadrukkelijke manier behandelt.