De dood is een lekker zoutje

Paul Mennes: Soap. Uitg. Nijgh & Van Ditmar/Dedalus, 127 blz., ƒ 27,50.

Eens waren er twee soorten chips: gewoon en paprika. Dat was een overzichtelijke tijd, die voorgoed is verdwenen. Voor de personages in Soap is 'het allemaal fout gelopen' op de dag dat er in 'de Grote Vrolijke Supermarkt' nieuwe soorten chips verschenen. 'Het werd een catastrofe. Algauw kon ik niet meer kiezen want op de keukentafel lag een chaos van Fuifnummers en Pretletters, Wokkels, Mama Mia's met kaas- en paprikasmaak en Grills die eruitzagen en smaakten als balletjes gerookt piepschuim.' Met de overvloed begon het onbehagen. En over dat onbehagen gaat de tweede roman van Paul Mennes.

Soap beschrijft een aantal dagen uit het leven van een clubje jongeren en hun ouders, gegroepeerd rond de aan seks en vernedering verslaafde biologiestudent David Tinea. Het decor is een niet nader omschreven stad, waar het leven zich afspeelt in een decadente discotheek, een even decadent restaurant en een jungle-achtig winkelcentrum. Het bestaan is er gereduceerd tot het maniakaal en toch verveeld consumeren van genotsmiddelen en seks. Ja, zelfs de dood is in Soap een lekker zoutje. Een van de personages is een snuffmovies vervaardigende seriemoordenaar, die slachtoffers maakt met het gemak waarmee anderen boodschappen doen in de Grote Vrolijke Supermarkt. Aan het slot is de roman beroofd van een groot aantal figuren, de hoofdpersoon incluis.

Mennes heeft voor dit consumptieve bloedbad - vol verwijzingen naar het werk van Bret Easton Ellis en Quentin Tarantino - een vrij onorthodoxe vorm gekozen. Geheel in lijn met de titel, bestaat het boek uit korte, losjes met elkaar samenhangende harde scènes die je van climax naar climax voeren. Soap probeert zodoende ook in de vorm, zoals dat ergens heet, 'de soul van de nineties' te laten klinken. En die soul - de muziek èn de ziel van de jaren negentig - klinkt als een haperende cd. 'Het is ontdaan van elke menselijke emotie, elke bedoeling; het is intens, snel en ruw.'

Als het Mennes' bedoeling is om bij de lezer een gevoel van onbehagen op te wekken, dan is hij daar net niet in geslaagd. Deels is dat omdat zijn 'soul van de nineties' door met name Bret Easton Ellis al eens - overtuigender - is verkocht als de soul van de eighties. Maar de zwakke plek van het boek is vooral het karikaturale karakter van zowel de personages als de gebeurtenissen. Die dienen beide maar één zaak: effectbejag. Dat past misschien bij de soap-vorm, maar aan het slot hangt de lezer amechtig in de touwen. Murw gebeukt. Niet minder dan dat, maar zeker ook niet meer. Eén figuur van vlees en bloed zou de roman een stuk schrijnender hebben gemaakt.