Belg

Urbanus heeft het nakijken. Dit weekeinde verovert een postmoderne Belg Amsterdam. Als een 'kus van de elementen' zal hij de stad bespringen. In Paradiso en Carré zullen de lichten worden gedoofd, uit eerbied voor zoveel kunst buiten de muren. Zijn naam zal tot diep in de nacht van gracht tot gracht worden gedragen. En tot het ochtendgloren zullen vrouwen blijven zweren dat ze Pier Paolo Pasolini hebben gezien. In levenden lijve.

Eigenlijk hoort hij thuis in een museum van hedendaagse kunst. Als een reliëf dat aan niets anders refereert dan aan zichzelf. Luc Nilis als een bijna postume verschijning die nog een keer per week onder de mensen komt voor een magistrale inswinger of een gekrulde vrije trap, ik kom niet van dat beeld af. Ook daarom is deze schaduwspits zo bijzonder. Zijn gezicht vertelt niets over hem zelf, alsof hij reeds vereenzaamd is op koninklijke hoogte. Je komt maar niet te weten wat hij denkt en voelt. Zou Nilis wel kunnen juichen? Kan er nog een grimas van pijn af? Hoogst zelden zie je een grijns van zilverdraden om de mond, als hij voorzichtig probeert te glimlachen. Met de bal aan de voet ontstaat meer leven: je hoort de flipperkast maar je ziet ze niet, de lichtjes blijven gedoofd.

Edoch: Luc Nilis is een sfeervoetballer par excellence. Het liefst zou hij om middernacht aftrappen. Als er dan ook nog een zachte motregen valt, is hij niet te houden. Het masker van onverschilligheid en nonchalance zegt niets over zijn gedrevenheid. Voetballen is zijn licence to kill. De lichtjes gebogen rug waarmee hij over het veld sluipt doet soms denken aan een oude man, maar er is wel meer optisch bedrog in het voetbal. En: talent kruipt niet in een rug, het gaat in voetbal om de enkel en de wreef.

bpVorig jaar kwam Nilis in een ziek elftal terecht. Even leek het of zijn transfer van Anderlecht naar PSV een sportieve afgang zou worden. De Belgische Limburger had altijd gedacht dat PSV grootser en wereldser was dan Eindhoven, dat viel tegen. Hij voelde zich aan de Herdgang opgesloten in een reservaat van roddel en achterklap. Onder interim-coach Rijvers kwamen de eerste blosjes op de wangen terug. Maar nog was er geen liefde genoeg voor deze sensibele voetballer. Om Nilis te laten renderen moet er een mens op de bank zitten. Die kwam er uiteindelijk in de persoon van Dick Advocaat. Dit seizoen speelt de Belg constant op een hoog niveau. Naar hij zelf zegt omdat er nu menselijk contact is tussen trainer en spelers. 'Kadaverdiscipline werkt misschien voor een militair elftal, niet voor een Europese topclub.'

xpDe wereldtop is net te hoog gegrepen voor Luc Nilis. Hij mist de beginsnelheid van een Romario en een Stoitsjkov en kan ook niet uit stand scoren. Maar zijn traptechniek bewijst dat hij een absoluut natuurtalent is. Koeman heeft de streep, Nilis heeft de krul. Daarnaast is hij een begenadigd kaatser en een meester van de in grassprietjes becijferde dieptepass. Voor Nederlandse begrippen is de schaduwspits van PSV een topvoetballer. Die heeft de Eindhovense club wel meer gehad maar het merkwaardige is dat Nilis, van Amsterdam tot de Achterhoek, niet alleen respect afdwingt maar ook iets van stille genegenheid. Hij wordt als het ware afgesplitst van het kapitalistische cultuurtje rond PSV dat in den lande zoveel weerzin oproept. Nilis als de antichrist van PSV's communicerende vaten: kapitaal en provinciaal zelfbeklag. Wellicht heeft het plebisciet ook te maken met zijn Belg zijn. Met zijn transparant dorpspatriottisme dat hem alleen toelaat in antieke termen van schuld te denken, niet in termen van vrijheid. Een soort ongekunstelde gêne voor het succes, dat wil Nederlanders nog wel eens vertederen.

Bang voor een Belg, dat waren ze in Amsterdam nog niet gewend. Eindelijk is het zo ver. Niet Ronaldo houdt Louis van Gaal uit zijn slaap, die eer komt Luc Nilis toe. Het gebeurt zelden dat de Ajax-coach een speler van de tegenpartij meer intuïtie, geniale flitsen en voetbalverstand toedicht dan de heren van zijn eigen selectie. In intieme kring heeft Louis al verzucht: Nilis is een Ajacied, dat kan dus nog link worden. Het kan mij niet link genoeg zijn, al was het maar om nog even de schijn van een heuse competitie op te houden.

Toch verliest PSV zondag met 1-0. Want Valckx, Linskens en Cocu zijn geen Ajacieden. En de zielsverhuizing van Faber is nog onderweg.