“Wat zal dit goed verkopen!” dacht Ritt

Het gebeurt zelden of nooit dat politici die nog in functie zijn uit de school klappen over collega's. Het schrijven van valse dingen over elkaar doen ze meestal pas later, als ze zijn uitgespeeld, gepensioneerd of in stiekeme afwachting van een tweede kans. En dan nog gebeurt het schofferen uiterst subtiel.

Maar Ritt Bjerregaard, nog maar krap een jaar Europees Commissaris voor milieuzaken, wilde de indrukken die ze in Brussel had opgedaan alvast publiek maken. Ze noteerde in een 'dagboek' wat ze in de eerste zes maanden in Brussel allemaal had gegeten en gedronken en schoffeerde en passant nog een paar Europese staatshoofden en regeringsleiders. Welk strategisch doel zat daar achter? Geen. Was het naïviteit, die aan vrouwen wel vaker wordt toegeschreven? Ook niet. Bjerregaard is simpelweg een vrouw met een zwak voor projecten die geld in het laatje brengen. En ze is ook teleurgesteld dat er naar haar als dagelijks bestuurder van de Europese Unie zo weinig wordt geluisterd.

Chirac maakte tijdens een lunch in Straatsburg een hele slechte indruk, schrijft ze, hij vertoont alleen maar stoer gedrag en de kans dat hij nog groeit in zijn rol van president is gering. Kohl gedraagt zich afwezig; hij besefte niet eens met wie hij sprak, toen Bjerregaard hem tijdens een receptie begroette. De Spaanse premier, González leek Bjerregaard wel 'interessant' maar het ontbreekt hem aan energie en politieke wil. De voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer, heeft een zeer slechte relatie met Chirac, vertelt ze ook en dat komt omdat Chirac hem volstrekt onbelangrijk vindt en hem dus onzorgvuldig behandelt. Ritt Bjerregaard moet tijdens het schrijven steeds de gemiddelde Eurosceptische Deen in gedachten hebben gehad, die bij iedere belediging van weer een Europese machthebber uit zijn stoel veert alsof er een doelpunt is gemaakt. “Zie je nu wel dat het allemaal niets voorstelt daar in Brussel!”, juicht hij. “Wat zal dit goed verkopen!”, moet Bjerregaard steeds hebben gedacht.

Maar het is anders gelopen. Bjerregaard is door haar baas, Commissievoorzitter Santer, op het matje geroepen. Hij heeft haar uitgelegd dat ze met het dagboek haar baan op het spel zet en het boek is uit de handel gehaald nog voor het wat kon opbrengen. “Goede vrienden hebben zich misbruikt en misleid gevoeld en collega's met wie ik het goed kan vinden hebben gezegd dat ik te ver ben gegaan. Dat betreur ik zeer”, zei ze vorige week woensdag. Het is niet de eerste keer dat Bjerregaard heeft gemerkt dat materieel aantrekkelijke zaakjes diplomatiek rampzalig kunnen uitpakken. Eind september raakte ze in opspraak omdat ze zich had laten betalen voor het schrijven van artikelen in een Deens dagblad, terwijl ze als lid van de Europese Commissie, met een salaris van rond de dertigduizend gulden per maand, niet op de loonlijnst van een bedrijf mag staan. Nadat ze in 1978 tijdens een dienstreis naar Parijs het superdeluxe Ritz hotel had verkozen boven iets anders, moest ze aftreden als minister van onderwijs. Nog een schandaal ontstond toen in 1991 uitkwam dat ze als parlementslid een appartement in Kopenhagen bewoonde, maar - heel sluw - stond ingeschreven in een huis in de provincie en dus aanspraak maakte op een hoge belastingvrije reisvergoeding. Van zo iemand kun je niet beweren dat ze naïef is. Maar wel heel onhandig, want hoe goed haar dagboek, waar ze rond de 70 gulden per exemplaar voor wilde gaan vragen, ook had verkocht, in de politiek wordt het schofferen van je opdrachtgevers meedogenloos bestraft. Haar protesten tegen de Franse kernproeven werden toch al genegeerd, maar had ze gedacht dat de Franse president Chirac haar, na de beledigingen in het dagboek, nu nog een blik waardig zou keuren? Bjerregaard beweert dat ze met haar bekentenissen begrip wilde kweken bij de Deense burgers voor het politieke bedrijf in Brussel. En die Deense burgers? Die lachen in hun vuistjes want het boek van Bjerregaard werd door het Deense dagblad 'Politiken' - tegen de wil van Bjerregaard in - lekker gratis afgedrukt in een bijlage. Voor het eerst in de geschiedenis van de EU werkte een Eurocommissaris pro deo aan de beschadiging van zijn eigen reputatie.