Van Gaal rekent op scherp Ajax na zouteloze 0-0

ZÜRICH, 2 NOV. Louis van Gaal had wel een “donkerbruin vermoeden” over de oorzaak van het gebrek aan concentratie waardoor Ajax gisteravond tegen Grasshoppers niet verder kwam dan een gelijkspel (0-0). Maar hij wilde eerst de spelers raadplegen voordat hij daarover uitspraken deed. Zijn voorlichter David Endt, die bij de meeste Westeuropese tegenstanders als tolk optreedt, verstond in het rumoerige perszaaltje van het Hardturm-stadion de vraag niet goed en legde een verband met de topper tegen PSV van komende zondag. Met die conclusie liep hij per ongeluk op de zaken vooruit. De feiten waren dat Ajax zijn ongeslagen status in de Champions League behield. De onberispelijke reputatie kreeg in Zürich, waar het zoutloze resultaat met een polonaise op de tribune werd gevierd, toch een smetje.

Ajax bereikte niettemin een historisch record van vijftien duels zonder nederlaag in het Europa-Cuptoernooi. Een mijlpaal die door het onbevredigende resultaat in het Amsterdamse kamp schouderophalend voor kennisgeving werd aangenomen. Ajax verbeterde zijn eigen record dat in de loop der jaren alleen door Liverpool kon worden geëvenaard. Cijfermatig heeft het moderne Ajax nu het gouden Ajax van de jaren zeventig verslagen. Maar er ontbreken bij het huidige team natuurlijk nog een paar bekers op de erelijst. En ook op het gebied van wilskracht was er gisteravond een onderscheid in het nadeel van het hedendaagse elftal. De komende dagen zal Louis van Gaal met stemverheffing kunnen hameren op meer inzet, scherpte en agressie. Het kostte weliswaar zes ton - een overwinning had twee keer zoveel opgeleverd - maar het voordeel is waarschijnlijk dat Ajax tegen PSV zijn scherpte weer terug zal hebben.

De Grasshopper-Club, zoals de Zwitserse koploper officieel heet, was voor eigen publiek niet van plan Ajax een vrije doortocht te verlenen naar de kwartfinales. Ondanks de uitzichtloze positie in Groep D voerde de ploeg een verbeten strijd op de hobbelige grasmat die ook nog eens spekglad was door de regenval. Ajax dacht vooraf op rozen te zitten met negen punten, vermoedde dat de tegenstander met vier invallers zou zijn verzwakt, liep al met de andere belangrijke wedstrijden in november (tegen PSV, Real en Gremio) in het achterhoofd en verslikte zich in de felle duels. Als gevolg daarvan begon de anders zo geoliede machine af en toe te haperen. Dat leidde tot onzuivere passes, lange trappen naar voren en te trage reacties voor het doel van Grasshoppers.

Zo kreeg Ajax in de ogen van Van Gaal te weinig echte kansen. Terwijl aan de andere kant Grasshoppers toch nog weleens gevaarlijk opdoemde voor doelman Van der Sar. Piet Hamberg, de voormalige spits van Ajax en nu assistent-trainer bij de Zwitserse kampioen, verbaasde zich achteraf over de mogelijkheden voor zijn ploeg. “Als iemand Ajax een keer had kunnen kloppen, was dat vanavond Grasshoppers geweest.” De tactiek was vooral gebaseerd op agressie en concentratie. “Want als je tien tellen tegen Ajax verslapt, kun je het vergeten.”

De verdedigers Reiziger en Bogarde moesten volgens het tactische plan van de Zwitsers onder druk worden gezet. Ze werden gekenmerkt als de zwakke schakels van de ploeg. Wat Reiziger betreft vergisten de Zwitsers zich. De rechtervleugelverdediger wordt elke week beter. Linksback Bogarde bleek wel opnieuw een probleemgeval. Na een half uur besloot Van Gaal tot een omzetting. Linkshalf Davids ging in de mandekking spelen op de Ghanees Ibrahim en Bogarde hoefde aan de zijlijn alleen nog maar halfspeler Lombardo op te vangen. Bogarde was zo naïef om te veronderstellen dat in die wedstrijd de tactische opzet van Feyenoord, dat in zijn ogen het centrale verdedigingsduo van Ajax wilde vastzetten, ervoor zorgde dat hij een vrijere rol kreeg. In werkelijkheid zette Van Gaal hem uit de wind.

En daarmee gaf de technisch directeur van Ajax ook toen aan, dat hij in Bogarde nog niet de ideale verdediger ziet. Toch een serieus probleem nu Marcio Santos het grootste gedeelte van dit seizoen zal herstellen van een achillespeesoperatie. Van Gaal probeert telkens in zijn uitlatingen Bogarde te sparen. Gisteravond zou een gebrek aan communicatie tussen de verdedigers ten grondslag liggen aan de omzetting. De technische staf zal niettemin komende zondag een “fantastische tactische variant”, zoals assistent-trainer Gerard van der Lem beloofde, uit de hoge hoed toveren om Nilis en Ronaldo, de gevaarlijke spitsen van PSV, adequaat af te stoppen. De verdediging van Ajax wordt dan maximaal op de proef gesteld. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Bogarde op een van de spitsen in de mandekking komt te staan.

Overigens heeft Van der Lem in het tweede team geëxperimenteerd met het jeugdige talent Kiki Musampa op de linksbackpositie. De linkshalf van origine verkeert in een vormcrisis en de Ajax-trainer wilde hem tegen amateurclubs in het Challenge-toernooi wat zelfvertrouwen geven als verdediger. Hij liet hem ook nog eens twee competitiewedstrijden vanuit die positie opereren. In totaal speelde Musampa, een speler van het type Davids, vijf duels als verdediger. Maar Van der Lem vindt het nog geen openbaring. “Musampa is en blijft een halfspeler. Dat geldt in feite ook voor Bogarde.” Het is de vraag hoe lang Van Gaal nog noodverbanden blijft leggen op deze belangrijke plek in het elftal. Hij zoekt al enkele jaren in binnen- en buitenland naar een geschikte linksback. Een halfspeler die wél als verdediger kan spelen zou hem wellicht uit de brand kunnen helpen. In dit opzicht vormt Richard Witschge (Bordeaux) een mogelijkheid. Het gaat tenslotte ook om de opbouw richting Marc Overmars.

De linksbuiten kwam er tegen nieuweling Haas nauwelijks aan te pas. Mede doordat de verdediger voortdurend rugdekking kreeg van een ploeggenoot. Kortom de opmars van Ajax, dat de gang van zaken in Groep D gisteren in zijn voordeel had kunnen beslissen, is even gestuit. Al is de kwalificatie dankzij het doelsaldo nagenoeg zeker. Voor PSV is echter na gisteravond weer hoop.