Methanol en aceton alomtegenwoordig in atmosfeer

Eenvoudige verbindingen als methanol en aceton zijn overal in de atmosfeer aanwezig. Dat blijkt uit vliegtuigmetingen gedaan in de troposfeer (het onderste deel van de aardse atmosfeer) boven de Stille Oceaan. Methanol (CHOH) en aceton (CHOCH) zijn eenvoudige geoxydeerde koolwaterstoffen die waarschijnlijk afkomstig zijn van de continenten.

Uit modelstudies van Paul Crutzen van het Max Planck-Instituut voor Chemie in Mainz (de Nederlander aan wie afgelopen maand de gedeelde Nobelprijs voor Scheikunde werd verleend) en van Hanwant B. Singh van het NASA Ames Research Center in San Fransisco blijkt dat deze geoxydeerde koolwaterstoffen een belangrijke rol spelen in de fotochemie van de atmosfeer, een rol die tot dusverre weinig aandacht kreeg. Zo zou aceton stikstofoxyden binden in de vorm van peroxyacetylnitraat, een betrekkelijk weinig reactief reservoir van stikstofoxyden. Dit heeft grote gevolgen voor de ozonhuishouding omdat stikstofoxyden met ozon een directe relatie onderhouden.

De aanwezigheid van geoxydeerde koolwaterstoffen biedt een alternatieve bron van oxyderende radicalen die tot ozonvorming leiden. Volgens de onderzoekers biedt de vondst uitzicht op een geheel nieuw veld in de jonge wetenschap van atmosferische chemie. De onverwachte vondst kan grote gevolgen hebben voor het gebruik van zogenaamde bio-fuels, autobrandstoffen gemaakt van alcohol, methanol en dergelijke. Ook het grootschalige verbranden van kapvlakten en andere vormen van biomassa moet kritisch bekeken worden. (Nature 2 november)