Grote belangstelling VS voor benoeming van Navo-chef

WASHINGTON/BRUSSEL, 2 NOV. De Amerikaanse regering is niet van plan de keuze van een nieuwe secretaris-generaal van de NAVO over te laten aan de Europese bondgenoten. Duitsland, Frankrijk, Engeland en Italië mogen zich al hebben uitgesproken voor ex-premier Lubbers, net als een aantal kleinere NAVO-landen, de Verenigde Staten laten zich daardoor niet opjagen bij het bepalen van een voorkeur. Zowel Lubbers als de voormalige Deense minister van buitenlandse zaken Uffe Ellemann-Jensen is uitgenodigd om in Washington over de functie te komen spreken met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher.

Vandaag spreekt Christopher met Lubbers, morgen met de Deen. Een woordvoerder van het Witte Huis spreekt van “sollicitatiegesprekken”. Hij zei dat Washington “een zeer actieve belangstelling heeft voor de kwestie wie Claes zal opvolgen als secretaris-generaal van de NAVO.”

Bronnen bij de NAVO spreken liever over een kennismakingsvisite. “Daar moet niets negatiefs voor Lubbers achter gezocht worden. Ze kennen hem gewoon nog niet goed. Noch Lubbers noch Ellemann-Jensen is goed bekend bij de huidige Amerikaanse regering.”

Een functionaris van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, die niet met name genoemd wil worden, zegt dat de uiteindelijke beslissing met consensus binnen het bondgenootschap genomen zal worden. Behalve de Verenigde Staten heeft ook Canada nog niet besloten welke kandidaat de voorkeur heeft. Ellemann-Jensen zal na Washington ook Ottawa bezoeken om zijn kandidatuur te bepleiten, al zal hij daar waarschijnlijk niet de minister van buitenlandse zaken treffen, die in het buitenland is.

Tot nog toe is Ellemann-Jensen de enige die formeel kandidaat gesteld is voor de hoogste NAVO-post. De Nederlandse regering wil ex-premier Lubbers pas formeel kandidaat stellen als duidelijk is dat er binnen de NAVO voldoende steun voor hem bestaat. De pijnlijke mislukking van de campagne om Lubbers, in 1994, voorzitter van de Europese Commissie te maken, heeft Nederland voorzichtig gemaakt. Zijn kandidatuur moet uiterlijk volgende week vrijdag zijn gesteld, hebben de ambassadeurs bij de NAVO afgesproken.

Christopher heeft het afgelopen jaar gemerkt hoe belangrijk een goede relatie met de secretaris-generaal van de NAVO is. Met Claes konden de Amerikanen lezen en schrijven, en ze hebben hem dan ook zo lang mogelijk gesteund. Met op de agenda belangrijke kwesties als de NAVO-vredesmacht voor Bosnië en op langere termijn de uitbreiding van de organisatie met landen van het voormalige Oostblok, willen de Amerikanen zorgvuldig te werk gaan met de selectie van Claes' opvolger.

Als de steunverklaringen voor Lubbers uit verscheidene Europese hoofdsteden de indruk hebben gewekt dat de zaak al beklonken was, dan wekken de Amerikanen nu de indruk dat voor hen alles nog open is. Het kan gezien worden als teken aan de bondgenoten dat ze wel heel snel van stapel liepen, door al voordat de Amerikanen hun standpunt hadden bepaald wereldkundig te maken wie het voor hen moest worden.

Washington riskeert enige wrijving met de Europese bondgenoten als het de aanbeveling van de grote en een aantal kleine NAVO-landen in de wind slaat. Op zichzelf is dat een argument dat kan meespelen bij de Amerikaanse afweging. Europese consensus en zelfstandigheid zijn bovendien doelstellingen van de Amerikaanse buitenlandse politiek. Maar klakkeloos de door de grote Europese landen voorgestelde kandidaat overnemen, wil Washington ook weer niet. Het zou het recentelijk hervonden Amerikaanse leiderschap van de NAVO in een vreemd daglicht stellen.