Elizabeth bij haar verre onderdanen

ROTORUA, 2 NOV. De meeste inwoners van de toeristenplaats Rotorua, op het noordelijke eiland van Nieuw-Zeeland, lijken niet erg onder de indruk van het eerste bezoek van de Britse koningin Elizabeth, die ook staatshoofd van Nieuw Zeeland is, aan de stad sinds 1970. De koningin is in Nieuw Zeeland voor de ontmoeting van regeringsleiders van het Gemenebest, die volgende week in Auckland plaatsheeft en ze heeft er een officieel bezoek aan haar meest verre onderdanen aan vastgekoppeld.

Het is niet uitgesloten dat het haar laatste bezoek als staatshoofd zal zijn. De Conservatieve regering van premier Jim Bolger heeft aangegeven dat de invoering van de republiek in Nieuw Zeeland onvermijdelijk is als Australië zo'n maatregel neemt. De Australische premier Keating heeft afgelopen zomer voorgesteld dat zijn land in het jaar 2001 een republiek wordt. De vraag of de banden met het Verenigd Koninkrijk moeten worden verbroken, zal voor 1999 aan de Australische kiezers worden voorgelegd in een referendum.

Vanmorgen heeft Bolger in een toespraak opnieuw een hint gegeven dat het land een republiek zal worden: “Het debat over het constitutionele kader van ons land zal ongetwijfeld doorgaan”. Grote passies hebben de republikeinse plannen overigens niet opgeroepen, ook al overtreffen volgens de opiniepeilingen de voorstanders van de monarchie de aanhangers van een republiek.

De koninklijke auto was extra zwaar bewaakt omdat Maori's - afstammelingen van de oorspronkelijke bevolking van Nieuw Zeeland - hadden aangekondigd het bezoek van de vorstin te zullen gebruiken als een buitenkans om ruchtbaarheid te geven aan hun grieven over achterstelling en onrechtmatige confiscatie van land. Dat gebeurde ook toen naar schatting zestig Maori's de koningin toeriepen “een parasiet” te zijn en haar luidkeels adviseerden naar huis te gaan. Maar een oude Maori-toeschouwer gaf als commentaar: “Dit zijn relschoppers uit Auckland. De koningin is bij de plaatselijke Maori's hier juist zeer welkom. De Te Arawa-stam is sinds vorige eeuw, toen deze met de Britten vocht in de Maori-oorlogen, al trouw aan de Kroon ”, zegt een andere bejaarde Maori.

Ook andere Maori-stammen hechten aan de monarchie. Hun voorouders sloten in 1840 het Verdrag van Waitangi met de Britse Kroon. Aan die overeenkomst ontlenen de autochtone bewoners tot de dag van vandaag nog rechten. De monarchie in Nieuw Zeeland wordt gezien als een garantie voor de naleving van de rechten.

In dat licht moet ook het ondertekenen, morgen, door de koningin worden gezien van een wet waardoor de Maori's van de Tainui-stam bij Hamilton worden gecompenseerd voor de nu als onrechtmatig beschouwde confiscatie van Maori-grond in de vorige eeuw. Toen werden de Tainui's bestraft voor het vechten tegen de Britse troepen in de Maori-oorlogen. Ze hadden gevraagd om een persoonlijk excuus van Elizabeth, maar stemden uiteindelijk in met de vorstelijke handtekening, die de wet volgens hen veel meer status geeft dan de krabbel van de plaatselijke koninklijke waarnemer, de gouverneur-generaal.