Akkoord Frankrijk: korter en flexibeler werken

PARIJS, 2 NOV. Werkgevers en werknemers zijn het er over eens: de Fransen moeten iets korter gaan werken en vooral op minder vaste uren. De regering, die buiten het akkoord is gebleven, is opgetogen. Men hoopt zo 3 à 400.000 banen in twee jaar te scheppen.

De grootste vakcentrale, de communistische CGT is weggelopen bij de besprekingen. Zij bespeurt een grootscheepse aantasting van de rechten van de werknemer. De overige centrales zijn in wisselende mate verheugd over het akkoord dat is gesloten met drie werkgeversorganisaties. De 'patron des patrons', CNPF-president Jean Gandois was na afloop tevreden dat hij in ruil voor twee extra vrije dagen per jaar een begin van flexibilisering van de arbeid heeft bereikt.

De vakbeweging had een duidelijke arbeidstijdverkorting met enkele uren per week op de agenda gezet. Als presidentskandidaat liet Jacques Chirac zich daar tamelijk positief over uit. De huidige regering dreigde met een wet als het nu bereikte akkoord er niet was gekomen. De inhoud daarvan was nog vaag, maar een simpele verkorting van de werkweek zat er niet in. De werkgevers hebben dringend behoefte aan flexibilisering, soms korter, soms langer werken.

Over de uitwerking van het akkoord, dat voorlopig drie jaar geldt, moet nu worden onderhandeld in de bedrijfstakken. Op grond van de twee jaar oude 'vijf jaren-wet' van de regering-Balladur mag de arbeidstijd al per jaar in plaats van per week worden berekend, maar tot dusver hebben maar drie bedrijfstakken die handschoen opgepakt. Veel bonden vrezen dat de werknemers speelbal worden van de conjunctuur.

De werkgevers maken er geen geheim van dat zij drukke en slappe tijden beter aankunnen als de beschikbaarheid van arbeid soepeler te doseren is. Zij houden de werknemers voor dat deeltijd-ontslag of compleet ontslag, zoals nu de gewoonte is, veel slechter uitpakt dan - binnen strikte grenzen - meer en minder werken naar gelang een bedrijf orders heeft. Twee maanden geleden werden werkgevers en -nemers het al eens over nieuwe vormen van vervroegde uittreding. Ook daar was het samenbindend element zorg om de werkloosheid die in Frankrijk tot de hoogste van Europa behoort: ruim drie miljoen, tussen 11 en 12 procent van de arbeidsbevolking.

In het nieuwe kader-akkoord wordt de mogelijkheid voorzien dat overwerk wordt uitbetaald in vrije tijd. Ook deeltijdarbeid wordt van harte aanbevolen als middel om meer mensen aan het werk te helpen. Na een gestage daling is in september de werkloosheid in Frankrijk voor het eerst weer flink gestegen. Premier Juppé heeft toegegeven dat de meeste initiatieven om mensen aan werk te helpen niet hebben gewerkt. Eén enkel jeugdwerk-contract blijkt te helpen.

De hardnekkigheid van de werkloosheid heeft structurele oorzaken in het Franse fiscaal en sociaal systeem. Dat schrijven experts van het Internationaal Monetair Fonds in een nieuw rapport over Frankrijk. Zij erkennen de terugval van de vraag in de wereld, maar wijzen op een aantal rigiditeiten die Frankrijks concurrentiekracht ondermijnen. Het Franse minimumloon is bijvoorbeeld 45 procent hoger dan in de Verenigde Staten. een jonge Franse werknemer kost twee keer zo veel als een Amerikaanse. De werkloosheidsuitkeringen worden 'genereus' genoemd.

Het IMF constateert dat maatregelen van de Franse regering in de goede richting gaan en beveelt overschakelen van de 39-urige werkweek op een arbeidstijd per jaar aan. Wat dat betreft worden de deskundigen op hun wenken bediend. Lastiger zal het zijn de met 46 procent excessief hoog genoemde belastingdruk aan te pakken. De G7-landen kennen gemiddeld een druk van 27 procent.