In: 'Oproep tot verstand'; Bezorgde leden SPD roepen op tot eendracht

BONN, 1 NOV. Een groep van 113 merendeels prominente leden van de SPD maakt zich zóveel zorgen over de toestand van hun partij dat zij gisteren een oproep heeft gepubliceerd onder het motto “Duitsland heeft een sterke SPD nodig”.

De initiatiefnemers hebben kennelijk genoeg van de voordurende strijd in de top van de Duitse sociaal-democratie, vooral tussen partij- en fractieleider Rudolf Scharping en de regionale premiers Gerhard Schröder (Nedersaksen) en Oskar Lafontaine (Saarland).

Twee weken voor in Mannheim een meerdaags partijcongres begint (13 tot 17 november) vraagt hun “Oproep tot verstand” de SPD “zich te bezinnen op haar toekomst als hervormingspartij”. De SPD, die in opiniepeilingen tot onder 30 procent gezakt is en vorige week in de Berlijnse verkiezingen zelfs maar 23,6 procent haalde, moet haar onmisbaarheid in de sociale, economische en milieupolitiek weer laten zien, zegt de oproep. Zij staat nu “voor het gevaar te falen doordat zij steeds vooral met zichzelf in de weer is”, zoals het Bondsdaglid Michael Müller het gisteren zei. Duitsland is bovendien niet gediend met “voortzetting van het 'l'état, c'est moi' van CDU-kanselier Helmut Kohl, heet het in de oproep.

Müller, SPD-milieuwoordvoerder in de Bondsdag, heeft met Horst Ehmke, in de jaren zeventig kanselarijminister onder Willy Brandt, en Jürgen Walter, bestuurslid van de vakbond IG Chemie, het initiatief voor de unieke oproep genomen. De SPD-koers moet weer “duidelijker” worden, de partij moet haar opvattingen “met meer moed” naar voren brengen en begrijpen dat zij “een sociale verplichting heeft om vorm te geven aan de toekomst”, heet het. Maar de oproep is “niet tegen het partijbestuur gericht”, zei Müller gisteren.

Tot de ondertekenaars van het stuk behoren onder meer de premiers van de deelstaten Brandenburg, Hessen en Saksen-Anhalt (Manfred Stolpe, Hans Eichel en Reinhard Höppner), de Oostduitse SPD-ondervoorzitter Wolfgang Thierse, Dieter Schulte, de voorzitter van de overkoepelende vakbond DGB (de Duitse FNV) en enkele tientallen Bondsdagleden.

Het feit dat ondervoorzitter Thierse de oproep steunt heeft in de SPD-top al tot nieuwe ergernis geleid. Oskar Lafontaine, die ook ondervoorzitter is, zei gisteravond voor de Duitse televisie in elk geval: “Ik teken geen oproepen die vooral aan het partijbestuur, dus aan mezelf, gericht zijn.”

Lafontaine nam, zoals meer bestuursleden en een grote groep SPD-leden van de Bondsdag en het Europese Parlement intussen al hebben gedaan, afstand van de kritiek die Scharping en Schröder net hebben geuit op de zin van de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU), het gekozen ingangsjaar voor de derde fase daarvan (1999) en op de manier waarop daaraan wordt gewerkt. Lafontaine deelt Schröders mening niet dat de SPD met kritiek op de EMU en het geplande verdwijnen van de mark “eindelijk een nationaal verkiezingsthema heeft”. “De EMU is géén nationaal verkiezingsthema, maar een thema voor alle landen in Europa en de SPD is een Europese partij, (...) het nationalisme is juist het grote ongeluk van deze eeuw”, aldus Lafontaine. Maar volgens hem heeft de Duitse regering “slecht onderhandeld” over het Verdrag van Maastricht en moeten er aanvullende afspraken inzake strikt begrotingsbeheer voor na 1999 komen. Volgens Lafontaine is één Europese stabiele munt straks ondenkbaar als geen nadere afspraken worden gemaakt over Europese harmonisering van sociale, financiële en economische politiek.