...een loden last

DE TWEEDE KAMER deed gisteren wat haar in dit soort gevallen te doen staat: opheldering vragen om vervolgens conclusies te kunnen trekken. Het antwoord van minister Sorgdrager overtuigde niet. Integendeel, zij gaf toe fouten te hebben gemaakt. Zij had de landsadvocaat eerder moeten inschakelen en had ook beter politiek overleg moeten voeren.

Maar ook lag er het feit dat de regeling al was getroffen. De Tweede Kamer toetst nu eenmaal achteraf. Ondanks alle afkeurende woorden resten er weinig mogelijkheden om de vertrekpremie van Van Randwijck te versoberen. Met die wetenschap kan een Kamer ook niet veel anders dan uitspreken dat de overeengekomen afvloeiingsregeling niet tot stand had behoren te komen. Dat was dan ook de tekst van de motie die de drie regeringsfracties gisteren gezamenlijk indienden.

De terechte vraag is wat de politieke betekenis van een dergelijke uitspraak is. PvdA-fractieleider Wallage, de eerste ondertekenaar van de motie, heeft daar gisteren van het begin af aan geen twijfel over laten bestaan. De minister had stevige steken laten vallen, maar er was geen sprake van een vertrouwensbreuk. In volwassen, ofwel dualistische verhoudingen, moeten regeringsfracties hun afkeuring kenbaar kunnen maken zonder dat dit tot ultieme politieke gevolgen leidt.

MAAR SORGDRAGER heeft zich in een uitermate moeilijke positie gemanoeuvreerd door wel een zware politieke betekenis aan de motie te verbinden. Afkomstig uit een partij die is ontstaan wegens het ongenoegen over de heersende politieke cultuur, bediende zij zich van het meest klassieke machtsmiddel door zelf de vertrouwensvraag op straffe van haar vertrek aan de orde te stellen. Volkomen onnodig heeft zij daardoor de zaak laten escaleren. Onbegrijpelijk is dat de politieke geestverwanten van de minister in de Tweede Kamer haar totaal niet te hulp schoten.

Er mocht volgens Sorgdrager geen enkele twijfel bestaan over het gezag van de minister nu haar portefeuille zoveel maatschappelijke onrust met zich meebracht. Maar door de zaak zo op te spelen heeft zij het tegendeel bereikt. Door het vertrouwen zo nadrukkelijk te eisen, accentueerde zij juist haar zwakte. Volkomen terecht wees Sorgdrager gisteren op de zware beslissingen die de minister van justitie nog te wachten staan. Maar tegelijkertijd is het minister Sorgdrager zelf geweest die de twijfel heeft gezaaid of zij nog wel tegen deze taak zal zijn opgewassen.