Te ruime toegang tomaten; EU-akkoord met Marokko geblokkeerd

LUXEMBURG, 31 OKT. Vijf Europese landen, waaronder Nederland, hebben gisteren een overeenkomst van de Europese Unie met Marokko geblokkeerd.

Nederland is het oneens met de ruime toegang van Marokkaanse tomaten en snijbloemen tot de Europese markt, die Rabat heeft bedongen in ruil voor een visserij-akkoord met de Europese Unie.

“De Commissie heeft haar mandaat verregaand overschreden”, zei minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) gisteren na een bijeenkomst van de Europese ministers van buitenlandse zaken in Luxemburg. “En het gaat ook nog eens om een groep [telers] die bij ons in de problemen zit.” Vorige week ging minister Van Aartsen (landbouw) al tegen het akkoord in verzet, tijdens een bijeenkomst van de Europese landbouwministers.

Volgens het akkoord dat de Europese Commissie gisteren voorlegde aan de ministers van buitenlandse zaken, mag Marokko jaarlijks 15.000 ton tomaten en 5.000 ton snijbloemen afzetten op de Europese markt: respectievelijk 10.000 ton en 3.500 ton boven het mandaat dat de Commissie had gekregen van de raad van ministers. Ook wordt de periode waarin Marokko tomaten mag leveren verlengd tot maart - juist de maand waarin Nederlandse telers dure tomaten kunnen leveren.

Behalve Nederland hebben ook België, Duitsland, Italië en Portugal protest aangetekend tegen het bereikte akkoord. De Belgische minister van buitenlandse zaken, Derycke, zei gisteren tegenover journalisten dat hij ontevreden is over de manier waarop de Commissie haar onderhandelingsmandaat eigenmachtig heeft uitgebreid. Ook Van Mierlo bestempelde het optreden van de Commissie als “slecht voor het vertrouwen tussen de Europese ministerraad en de Europese Commissie”. Nederland heeft gisteren nog een aantal concessies voorgesteld, voor een onbekend aantal tomaten en snijbloemen, maar kon de Commissie niet op andere gedachten brengen.

Op een extra ingelaste raad van de Europese ministers van buitenlandse zaken, op 10 november, zal het akkoord met Marokko opnieuw worden besproken. In de tussentijd zal op ambtelijk niveau een oplossing worden gezocht voor de impasse.

De onderhandelingen tussen de EU en Marokko over een visserij-verdrag en over een 'Euromediterraan akkoord' kwamen enkele weken geleden, na maandenlang vruchteloos onderhandelen, plotseling in een stroomversnelling nadat koning Hassan van Marokko zich persoonlijk in de besprekingen had gemengd. De onderhandelingen over een Euromediterraan akkoord lopen al sinds februari 1994. Rabat legde een koppeling tussen dit akkoord en het visserijverdrag, die door de Commissie officieel wordt afgewezen.

Spanje, dit halfjaar voorzitter van de Europese Unie, wil dat de overeenkomst met Marokko zo snel mogelijk wordt gesloten. Zo'n zeshonderd Spaanse vissersboten liggen al sinds 1 mei aan de wal en ongeveer achtduizend vissers wachten werkloos tot ze weer mogen vissen in de Marokkaanse wateren. Bovendien zou het uitblijven van het visserij-akkoord een zware hypotheek leggen op de Middellandse Zee-conferentie, die op 27 en 28 november plaatsheeft in Barcelona onder Spaans voorzitterschap.

    • Birgit Donker