Lastman te duur voor Het Rembrandthuis

AMSTERDAM, 31 OKT. Een schilderij van Rembrandts leermeester Pieter Lastman (1583-1633) komt vrijwel zeker niet in het bezit van Museum Het Rembrandthuis in Amsterdam. De eigenaar van het schilderij, de Ottema-Kingma Stichting, heeft besloten het ter veiling aan te bieden. De geschatte prijs van twee tot drie ton is te hoog voor het museum. De veiling is op 13 november bij Christie's in Amsterdam.

Het schilderij, Tobias vangt de vis uit 1613, heeft lange tijd als bruikleen in het Amsterdamse museum gehangen. “Het is indertijd naar Amsterdam gekomen onder de voorwaarde dat wij het eerste recht op koop zouden krijgen”, zegt directeur drs. A.R.E. de Heer van Museum Het Rembrandthuis. “Daar heeft men zich helaas niet aan gehouden. Voor ons komt de verkoop financieel gezien op een slecht moment omdat we ook nog geld aan het zoeken zijn om uit te breiden.”

Het schilderij is eigendom van de Ottema-Kingma Stichting in Leeuwarden, die zich inzet voor het behoud van de Friese cultuur. De opbrengst van de verkoop komt ten goede van het aankoopfonds van de stichting.

Het onderwerp is ontleend aan het apocriefe boek Tobias, waar ook Rembrandt later dikwijls inspiratie uit putte. Tobias, die op reis is gestuurd om een medicijn voor zijn blinde vader te vinden, wordt bij het baden in de rivier de Tigris door een grote vis aangevallen. Hij doodt het dier met hulp van de aartsengel Gabriël die hem op zijn reis vergezelt. Tobias vangt de vis toont de engel in een wit gewaad en de jonge, in het rood geklede Tobias die een spartelend monster met rode vinnen op het droge trekt. Op de achtergrond heeft Lastman een lieflijk groen landschap geschilderd met bomen die weerspiegelen in de rivier en met menselijke figuren in een bootje en op de oever.

Volgens De Heer is aan de opbouw en de sfeer van het landschap duidelijk te zien dat Lastman het werk kende van de Duitse schilder Adam Elsheimer (1579-1610). Elsheimer werkte in Rome en had grote invloed op de Nederlandse schilderkunst. Zijn werken, waarin hij veel zorg besteedde aan het landschap, waren hier vooral bekend door de prenten die de Nederlandse graveur Hendrick Goudt ernaar maakte.

De Heer: “Wij zijn van plan een vaste presentatie te maken van de zogenoemde pre-Rembrandtisten. Dat gebeurt nergens anders en deze Lastman zou daar goed in passen. Eigenlijk zou je denken dat dit schilderij op de lijst van beschermde kunstvoorwerpen zou staan die het land niet mogen verlaten. Maar dat is niet zo. Nu verdwijnt het waarschijnlijk naar het buitenland en dat is jammer.”

De stichting Ottema-Kingma was niet bereikbaar voor commentaar.