Laatste details van douane-unie tussen EU en Turkije rond

ANKARA, 31 OKT. De leider van de Turkse Republikeinse Volkspartij (CHP), Deniz Baykal, wordt zowel vice-premier als minister van buitenlandse zaken in de nieuwe coalitieregering van sociaal-democraten en conservatieven, onder leiding van de nu nog demissionaire premier, Tansu Çiller.

Baykal heeft, ondanks nogal wat verzet in zijn eigen partij, voor deze opzet gekozen omdat hij zijn contacten met de socialistische en andere linkse fracties in het Europarlement wil aanwenden om hen ervan te overtuigen dat het in het belang van de democratische krachten in Turkije is dat het Europarlement in december instemt met de op stapel staande douane-unie tussen Ankara en Brussel. De indruk in Turkije is dat een eventueel opschorten van die beslissing koren op de molen is van de religieus-fundamentalisten en de nationalisten. En gezien de verkiezingen op 24 december voor een nieuw parlement, zou dat wel eens ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de politieke toekomst van Turkije.

Om Brussel mild te stemmen heeft Turkije inmiddels de grondwet hervormd, een versoepeling doorgevoerd van artikel 8 in de anti-terreurwet die de vrijheid van meningsuiting aan banden legt, terwijl het Hof van Beroep vorige week de vrijlating gelastte van twee van de zes Koerdische ex-parlementariërs die eerder door het staatsveiligheidshof tot hoge gevangenisstraffen waren veroordeeld voor banden met de separatistische Koerdische Arbeiders Partij (PKK).

Voor de ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie, die zich gisteren in Luxemburg over het vraagstuk van de douane-unie bogen, was dat voldoende om Turkije het groene licht te geven. De vraag is evenwel of ook het Europarlement medio december, als over deze kwestie wordt gestemd, Turkije het voordeel van de twijfel gunt. Voorlopig staan met name de linkse fracties, met de socialistische als de grootste fractie in het Europarlement voorop, nog uiterst kritisch tegenover de doorgevoerde hervormingen. Met name de uitspraak van het Hof van Beroep dat de gevangenisstraffen van 15 jaar van vier Koerdische ex-parlementariërs gehandhaafd blijven, wordt als onaanvaardbaar ervaren. Bovendien is artikel 8 in de anti-terreurwet dan wel herzien, maar de vrijheid van meningsuiting blijft beperkt in Turkije, waardoor het nog steeds vrijwel onmogelijk is om een politieke discussie te voeren over het vraagstuk van de Koerden.

CHP-voorzitter Baykal zal de komende weken het krediet van de Turkse sociaal-democraten in Europa aanwenden om het Europarlement tot een ja te bewegen. Bovendien hopen de Turkse sociaal-democraten zo te voorkomen dat premier Çiller de eer volkomen naar zich toetrekt, als de economische integratie van Turkije in Turkije daadwerkelijk gestalte krijgt. Dat is, gelet op de verkiezingen van 24 december, een niet onbelangrijk argument.