Deur ziekenhuis blijft dicht voor illegaal

AMSTERDAM, 31 OKT. In hun talrijke pamfletten, schotschriften en gestencilde kranten spreken organisaties voor vreemdelingen en asielzoekers er schande van. Het kabinet wil met de koppelingswet illegalen uitsluiten van allerlei collectieve voorzieningen. Zo sluit het web rond illegalen zich definitief, schrijven ze. De tweedeling in de maatschappij zal daardoor toenemen. Ziekenhuizen zullen - met de koppelingswet in de hand - de deur voor illegalen dichthouden.

Maar hulpverleners hebben moeite met het criterium 'acute, levensbedreigende medische nood'. Wie voldoet daaraan? Een verpleegkundige van het VU-ziekenhuis belt naar De Witte Jas. Ze is op zoek naar een Syrische man die zijn 11-jarige zoontje uit het ziekenhuis heeft meegenomen. Het kind is zwaar suikerpatiënt en heeft dringend insuline nodig. Het ziekenhuis heeft aangeboden de jongen drie weken te verplegen, maar de vader vertrouwde het niet en nam zijn zoon mee. Zonder insuline heeft het kind nog drie dagen te leven, zegt de verpleegkundige. Heeft de Witte Jas het soms gezien?

In dit geval voldoet het jongetje aan het criterium, zegt de arts van De Witte Jas. Maar vorige week heeft hij een 16-jarig illegaal meisje met ernstige rugklachten moeten wegsturen omdat niemand haar wilde helpen. “De ruggewervel van het meisje groeit in rap tempo scheef. Met een corset en fysiotherapie is ze voor tweeduizend gulden geholpen. Nu moet ze eerst zo misgroeid zijn, dat ze long- of hartklachten krijgt. Dan zal een ziekenhuis haar helpen. En dat kost heel wat meer dan tweeduizend gulden.”

De kritiek treft, naast de gezondheidszorg, ook de passages over het onderwijs. Kinderen van ouders die hier illegaal verblijven, kunnen tot hun zestiende jaar naar school, zegt het kabinet. Daarmee geeft het gehoor aan humanitaire overwegingen en voldoet het aan internationale verdragen en de eigen Leerplichtwet. Maar als een illegale leerling zeventien wordt? Wie haalt hem de dag na zijn verjaardag uit de klas? De overheid niet, zo blijkt uit het wetsvoorstel. De overheid zal hooguit de bestanden van middelbare scholen controleren. Als blijkt dat er een illegaal ouder dan zestien jaar in de klas zit, kan de overheid de rijksbijdrage aan de school stoppen.

In hun gestencilde kranten spreken de belangenhartigers hier schande van. Scholen worden zo de poortwachters van de Nederlandse grens, zeggen ze. Ook de Tweede Kamer heeft haar bedenkingen. “Wij zijn van mening (...) dat de school dan een verlengstuk van de politie als rechtshandhaver wordt. Dat is een onwenselijke situatie”, schrijft de PvdA-fractie aan staatssecretaris Schmitz (justitie). Ook D66 heeft bedenkingen: “Het uit de klas halen van een leerling tijdens het schooljaar kan aanleiding geven tot pijnlijke situaties, niet alleen voor de betrokken illegale jongere, maar ook voor diens klasgenoten en leraren”. D66 stelt voor dat leerlingen in beginsel niet tijdens het schooljaar worden verwijderd. Alleen de fractie van de VVD onthoudt zich van enig commentaar op onderwijs aan illegalen. Zij herinnert zich de uitspraken van haar leider Bolkestein in verkiezingstijd, toen deze zei dat kinderen van illegalen niet naar school zouden mogen.

Schmitz beraadt zich inmiddels op haar antwoord aan de Tweede Kamer. Huisarts Schut van De Witte Jas hoopt dat zijn Marokkaanse patiënt voor die tijd is geholpen aan zijn voet. “Volgens de nieuwe wet moeten je tenen eerst zwart zijn en van je voeten vallen, voordat je wordt geopereerd.” Vorige week zegde het OLVG een derde operatie af, toen bleek dat het om dezelfde, onverzekerde Marokkaan ging. Pas na een gesprek van Schut met de maatschappelijk werker van het ziekenhuis zou het OLVG wel bereid zijn de man te opereren. Overigens moet de Marokkaan opnieuw een 'forse' financiële bijdrage aan die operatie leveren.