Burgemeesters lobbyen voor ander Gemeentefonds

DEVENTER, 31 OKT. Het kabinetsstandpunt over de herverdeling van geld uit het Gemeentefonds is 'redelijk en objectief rechtvaardig'. Onder dat motto reizen morgen vijftig burgemeesters naar Den Haag om leden van het kabinet en de Tweede Kamer op het hart te drukken de herverdeling integraal door te voeren.

“Je zou het een lobbyreisje kunnen noemen”, beaamt burgemeester J. van Lidth de Jeude van Deventer, die namens de zogeheten Voordeelgemeenten een brochure over het rechtvaardige karakter van het kabinetsvoorstel zal overhandigen aan Kamervoorzitter Deetman. “Maar je zou ook kunnen zeggen dat we het doen omdat de tegenstanders van het kabinetsplan zich zo geducht roeren.” De vijftig burgemeesters behoren tot de 250 gemeenten die er financieel op vooruitgaan als de Tweede Kamer de kabinetsplannen, vermoedelijk in januari volgend jaar, zal aanvaarden.

Het kabinet is van plan de financiële-verhoudingswet te wijzigen. Het geld dat de gemeenten van het rijk krijgen moet anders worden verdeeld, vindt het kabinet. Er moet minder naar het inwonertal van de gemeente gekeken worden en meer naar de financiële draagkracht, de kosten en inkomstencapaciteit. De gedachte achter het voorstel van het kabinet is dat de meeste centrumgemeenten in een regio voorzieningen in stand houden voor omliggende gemeenten, maar relatief weinig geld uit belastingen halen. Hiermee wordt in de huidige verdeling van het Gemeentefonds geen rekening gehouden. De nieuwe verdeling heeft grote financiële consequenties, zowel in positieve als in negatieve zin. Gemeenten als Apeldoorn en Hilversum schieten er miljoenen guldens bij in.

De plannen hebben al tot grote onenigheid geleid tussen de 'nadeelgemeenten' en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), die positief op het voorstel heeft gereageerd. Verschillende gemeenten hebben gedreigd uit de belangenvereniging te stappen. Burgemeester Van Lidth de Jeude van Deventer kan zich de kritiek van de nadeelgemeenten goed voorstellen. Maar, zegt hij, “wij zijn met het huidige Gemeentefonds jarenlang onevenredig bedeeld geweest. Wij zitten nog steeds in een achterstandssituatie”. Een gemeente als Valkenburg in Zuid-Holland gaat bijna de helft in inkomsten achteruit als het voorstel wordt aangenomen. Van Lidth de Jeude heeft “veel begrip” voor dergelijke gemeenten, en ziet een oplossing van dat probleem in een gefaseerde invoering van de nieuwe wet.

De burgemeester meent dat de nieuwe wet redelijk is. “De toedeling van de gelden is al jaren niet goed. De belastingdruk van de gemeenten die er nu op achteruitgaan, is in veel gevallen een kwart van de belastingdruk in de voordeelgemeenten, terwijl het voorzieningenniveau gelijk is. Dat verschil moet nu toch eens rechtgetrokken worden.” Het plan om 'Den Haag' eens kennis te laten nemen met de argumenten van de voordeelgemeenten, kwam tot stand tijdens een bijeenkomst van deze gemeenten. Zij constateerden dat de nadeelgemeenten fiks aan het lobbyen zijn voor wijziging van de plannen. “Toen hebben wij gezegd dat het goed was als we de objectieve redelijkheid van de kabinetsplannen nog eens zouden benadrukken”, aldus Van Lidt de Jeude.