Boeren joelen Kamerleden uit in ijshal

HEERENVEEN, 31 OKT. Boerenkazen, appelen, kolen, komkommers, melk. Al het goede van het boerenland lag gisteren fleurig uitgestald in de Thialfhal in Heerenveen, waar ongeveer drieduizend boeren bijeen waren voor de tweede landelijke protestmanifestatie tegen het mestbeleid van het kabinet. De atmosfeer in de ijshal was verre van vrolijk. Grimmige gezichten maakten duidelijk dat de boeren het steeds “zatter” lijken te worden. De veehouders uit Friesland, Groningen, Drenthe en Flevoland trotseerden de mist en waren in grote getalen naar Heerenveen gereisd.

Daar waren ze weer, de mannen van het actiecomité 'Wij zijn het zat', gehuld in witte T-shirts, de protestborden, de rookbommen, de rotjes en de spandoeken: “Ruilen? Van Aartsen en De Boer tegen twee flippo's” en “Het busje foar de lêste ko komt so” (het busje voor de laatste koe komt zo).

Landbouwspecialisten van VVD, CDA, PvdA, Groen Links en D66 gingen voor de tweede keer in discussie (vorige week in Arnhem) met de boeren. De vertegenwoordigers van de regeringspartijen werden uitgefloten en uitgejoeld. M. Vos van GroenLinks, die voor nog scherpere regels pleitte, werd bekogeld met veevoerkorrels. Een rookbom ontnam haar het gezicht op haar gehoor. Zelfs CDA'er B. Esselink oogstte slechts een mager applaus toen hij de huidige mestnormen “onnodig scherp voor het milieu en haalbaar noch betaalbaar voor de landbouw” noemde.

VVD'er P. Blauw keek de hele avond in het gezicht van een Drentse varkenshouder die zijn haar bijpassend in blauwe verf gespoten had en voortdurend een bordje met de tekst “Piet, word je wakker” voor Blauws ogen heen en weer zwaaide. Zijn medestanders, gewapend met toeters en sirenes, beschuldigden de vijf Kamerleden (naast Blauw, Esselink en Vos ook S. Huys van de PvdA en D66'er P. ter Veer) van “zakkenvullerij”.

Voorzitter J. Panman van de Fries Flevolandse Land- en Tuinbouworganisatie (FLTO) onderstreepte dat er van het mestbeleid “niks deugt”. De directeur van het waterwinbedrijf in Friesland had hem nog verzekerd dat de mestnormen bij lange na niet worden overschreden in de provincie. Het mestprobleem speelt derhalve niet in het 'schone' noorden, waar zelfs een tekort is aan koeiemest. De kabinetsvoorstellen noemde hij “onbegrijpelijk”. De Kamerleden moeten in zijn ogen aandringen op een “radicale koerswijziging” als het voorstel in december in de Kamer behandeld wordt. Panman pleitte voor minder regels, een beleid gebaseerd op emissie (uitstoot) van ammoniak en niet op depositie (neerslag) en voor een in de praktijk haalbare verliesnorm van 50 kilo fosfaatverlies en 350 kilo stikstofverlies per hectare in het jaar 2000.

De vragenstellers in de zaal gingen vervolgens in discussie met de volksvertegenwoordigers. Naast veel technische vragen waren er ook talloze emotionele geluiden te horen. De verscherpte mestrichtlijnen werden gehekeld. “Wat te denken van de 15 ton hondepoep die dagelijks alleen al in een stad als Amsterdam geproduceerd wordt.” Een ander schamperde: “Elke twee minuten stijgt er een Boeing op van Schiphol. Dat kost 15 ton kerosine en dan heeft men het hier over ammoniakuitstoot. U moest zich schamen!” Ook veehouder J. Vogelaar snapte er “geen bal” van. “Een procureur-generaal die niet capabel is krijgt een half miljoen en als goede boer word je de nek omgedraaid.” M. Vos, die geen argumenten had gehoord om het standpunt van GroenLinks bij te stellen, erkende na afloop dat de problematiek emoties oproept. “De landbouw heeft het al moeilijk en dan komt dit hard aan.” De woorden van een boerin klonken nog na in haar oren: “Pak de èchte milieuproblemen eens aan in plaats van een minderheidssector. Dat is laf en gemeen!”