Turkse parlement stemt in met wijziging artikel 8

ANKARA, 30 OKT. In een poging om het Europees Parlement mild te stemmen wat betreft de op stapel staande douane-unie tussen Ankara en Brussel, heeft het Turkse parlement eind vorige week ingestemd met een versoepeling van artikel 8 in de anti-terreurwet.

Op grond hiervan blijft de vrijheid van meningsuiting in Turkije beperkt. Maar de definitie van terreur is verscherpt, de gevangenisstraffen zijn verlaagd tot tussen de één en drie jaar en de rechter moet nu aantonen dat de aangeklaagden daadwerkelijk de intentie hadden om de eenheid van Turkije te ondermijnen. Degenen die op grond van dit artikel al zijn veroordeeld worden opnieuw berecht, waarna een groot deel van hen vrijkomt of hun straffen kan afkopen

Sinds 1991 zijn ruim 4.000 mensen op basis van art. 8 aangeklaagd. De meesten van hen drongen in redevoeringen of artikelen slechts aan op een politieke oplossing van het vraagstuk van de Koerden in Turkije. Zij refereerden daarbij veelal aan de guerrilla-oorlog die sinds 1984 in het Koerdische Zuidoosten woedt tussen de Koerdische Arbeiders Partij (PKK) en het Turkse leger, waarbij inmiddels zeker 20.000 doden zijn gevallen en een belangrijk deel van de dorpsbevolking is gedeporteerd.

Het Europees Parlement heeft herhaaldelijk duidelijk gemaakt dat het later dit jaar alleen zal instemmen met de douane-unie tussen Brussel en Ankara als Turkije ingrijpende democratische hervormingen doorvoert, waarvan de versoepeling van art. 8 een van de belangrijkste is. Dat was dan ook de reden waarom de demissionaire Turkse premier, Tansu Cller, nog voor de bijeenkomst van de Associatieraad, de ministers van buitenlandse zaken van de lidstaten van de Europese Unie plus Turkije, vandaag in Luxemburg, de wetswijziging door het parlement wenste te loodsen. De Europese bewindslieden beraden zich op de voortgang van de uitvoering in Turkije wat betreft de condities voor de douane-unie, die op 1 januari moet ingaan.

Commentaren in Turkse kranten wijzen erop dat de vrijheid van meningsuiting weliswaar nog steeds aan beperkingen is gebonden, maar dat Cller momenteel het onderste uit de kan heeft gehaald gezien het conservatieve karakter van het Turkse parlement en de haviken in haar eigen Partij van het Juiste Pad. Zij kreeg slechts de steun van de sociaal-democratische Republikeinse Volkspartij, waarmee zij later deze week opnieuw een coalitieregering vormt. De centrum-rechtse Moederland Partij en de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij stemden tegen. Ook het Turkse leger, dat via de Nationale Veiligheidsraad sterke invloed uitoefent op de Turkse politiek, is tegen een verdere democratisering. Meer vrijheid van meningsuiting en een grotere nadruk op het naleven van de mensenrechten worden door de militairen als hinderlijke obstakels gezien in hun strijd tegen Koerdische terreur.