Reinbert de Leeuw

Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw: Górecki (Philips 442 533-2) Schönberg Ensemble en Nederlands Kamerkoor o.l.v. Reinbert de Leeuw: Janácek (Philips 442 534-2) Reinbert de Leeuw: Satie (Philips 446 672-2)

De muzikale voorkeuren van dirigent en pianist Reinbert de Leeuw lijken op het eerste gezicht zeer gevarieerd. Hij dirigeert muziek van Sjostakowitsj en Janácek, van Górecki en Messiaen, van Oestvolskaja en Martin. Maar toch is er wel enige lijn in te ontdekken. Het gaat bijna altijd om muziek met een grote expressiviteit. Niet van die zwaar-romantische expressie, nee, De Leeuw houdt vooral van verstilde lyriek. Dat verklaart ook zijn grote voorkeur voor de late Liszt, wiens Via Crucis kan worden beschouwd als een soort ijkpunt voor De Leeuws muzikale smaak. Hij houdt, kortom van expressie met een enigszins mystiek karakter.

Dat verklaart bijvoorbeeld zijn belangstelling voor bepaalde pianowerken van Erik Satie. De oude opnamen, die De Leeuw ooit een platinaplaat opleverden, voldeden niet meer, aldus De Leeuw zelf. Daarom nam hij een aantal werken opnieuw op. De interpretatie is niet wezenlijk veranderd (nog steeds speelt De Leeuw uiterst langzaam, met een slepende melancholie), maar de opnamekwaliteit is sterk verbeterd.

Waar zit dat nou precies in, dat de verstilde eenvoud van Satie wel overtuigt, terwijl Górecki, die vrijwel hetzelfde lijkt na te streven, klinkt als mystieke kitsch? Muziek van Górecki (ondermeer het Kleines Requiem für eine Polka, dat de componist schreef voor De Leeuw en het Schönberg Ensemble) staat op een van de twee nieuwe cd's in de reeks die Philips uitbrengt in samenwerking met De Leeuw en het Schönberg Ensemble. Het Requiem valt vooral op door de brute overgang tussen stille mijmeringen en een ordinaire polka. Het is vakkundig gedaan, het wordt mooi gespeeld, en het werkt - althans bij de eerste keer luisteren. Maar het is ook gemakkelijk effectbejag.

Heel anders is dat in de koorwerken van Leos Janácek. Het Nederlands Kamerkoor is hier op zijn best: strak, doorzichtig en mooi ingetogen. Het is expressie, schoonheid, in dienst van de uitbeelding van de tekst.

    • Paul Luttikhuis