Pas op voor aardige mannen

Het is zo'n leuke man, vertelt een lezeres uit Zwolle. Leuke, interessante verhalen, kent iedereen, man van de wereld, weet veel van de beurs, zei dat ik iets moest doen met ons geld. Op mijn verjaardag hing iedereen aan z'n lippen, maar mijn man vertrouwt hem niet. Helaas kreeg de schat gelijk. Ik vertel niemand hoeveel ik verloren heb op de beurs. “Pas op voor aardige mannen”, zegt u? Dat zijn uw woorden. Hij heeft iets. “Oplichters zijn altijd aardig, want mensen laten zich toch niet tillen door een onbehouwen vlerk?” U zegt het.

De Zwolse financiële analfabeet, zoals ze zelf zegt, laat zich met moeite overhalen te twijfelen aan de goede bedoelingen van gladde praters, folders over vette winsten, in verre landen, op een tijdstip dat de verkopers hun schaapjes allang op het droge hebben en uit het zicht zijn verdwenen.

Haar vraag “mag alles dan in dit land?” kan je bijna bevestigend beantwoorden. Voor leken te begrijpen informatie over complexe financiële produkten is nauwelijks aan voorschriften gebonden, anders dan in het Verenigd Koninkrijk, terwijl tastbare produkten haast altijd vallen onder de (Waren-)wet. Iets te weinig kruimels in een brood en de bakker voelt de hete adem van een controleur met een schandpaal in zijn nek.

Een bezorgde lezer uit Naarden stuurt documentatie over een plan dat zichzelf aanbeveelt met: 'Geldvermeerdering. ƒ 5.000.000 of meer met actueel vermogensbewijs. Ongekend rendement met zekerheid'. Daarna een telefoonnummer in Waalre bij Eindhoven. Is dit zuivere koffie, vraagt hij. Antwoord: Nee, en wel om de volgende redenen.

Wie de weg naar de pot met goud aan het eind van de regenboog kent, hoeft geen kleine advertentie in een dagblad te zetten om geld van particulieren aan te trekken, maar belt een bank, verzekeraar of beleggingsfonds en krijgt het geld per koerier thuisbezorgd. Tenzij er iets niet klopt in het plan en de aanbieders hebzuchtige analfabaten voor hun karretje spannen.

Uit de in het Duits gestelde informatie blijkt dat het gaat om een waarschijnlijk Amerikaans beleggingsfonds dat zich via een of meer tussenpersonen in Nederland, die werken voor een Duits bemiddelingskantoor, richt tot het publiek (buiten besloten kring) en dus een vergunning van De Nederlandsche Bank moet hebben. Of niet? Het gaat hier om een (te) ingewikkelde opzet waardoor de geldstromen niet te volgen zijn.

Lezers die willen weten of een beleggingsfonds de vereiste vergunning bezit, kunnen bellen met de afdeling Toezicht algemeen van de bank (020-5242703) of schrijven naar Postbus 98, 1000 AB in Amsterdam. De bank geeft ook de gratis brochure Toezicht op beleggingsinstellingen uit.

Een veeg teken betreft de vele namen waar men mee schermt. In de advertentie een telefoonnummer in Waalre, in de brochure een telefoonnummer in Eindhoven, een administratiekantoor in Duitsland, de Chicago Financial Exchange Incorperated in de Amerikaanse staat Nevada, de inschrijving (van wie is niet duidelijk) bij de internationale kamer van koophandel in Parijs en de Amerikaanse Centrale Bank. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk?

Wie krijgt de inleg (minimaal 10 duizend dollar, en niet 5 miljoen gulden) en gaat daarmee handelen in bankgaranties om rendementen van 120 tot 320 procent per jaar te halen? Daar zegt het prospectus over: “Sorry, geheim. Particulieren mogen niet deelnemen aan deze handel. Namen en voorwaarden vertellen wij u pas na het zetten van uw handtekening, anders raakt de bank wereldwijd en voor altijd zijn vergunning kwijt.” Een deelnemer moet de handelaar wèl volmacht en vrije hand geven.

Er zijn meer opvallende bepalingen. Bij een juridisch geschil geldt de niet bijgeleverde Engelse tekst als uitgangspunt. En wijzigingen zijn te allen tijde mogelijk. Het handelsprogramma en de opbrengsten kunnen zonder aankondiging worden gewijzigd. Wat moet je concluderen uit zo'n vlugschrift? Niet meedoen. Nooit.

Dat schemergebied tussen goede en slechte beleggingen, tussen ongeremd speculeren en beschaafd beleggen is wèl interessant om te volgen. We leven in de jaren van beleggen in (teak)hout. Aardige mannen die dat aan de man brengen. Om de regels van de Nederlandsche Bank te omzeilen exploiteren de deelnemers niet samen een bos in Costa Rica, Brazilië of elders, maar bezit iedereen een groepje bomen op naam, waarvan de boswachter af en toe een foto opstuurt. Je mag die ook bezoeken en als het waait zwaaien ze naar je. Een agrarisch Foster Parents Plan.

Een invalide deelnemer klaagt bij zo'n verkoper dat zijn perceel niet per rolstoel te bereiken is. “Geen nood meneer”, reageert de verkoper zonder te aarzelen, “onze boswachter heeft een verrekijker voor u.”

    • Adriaan Hiele