Gajdar dreigt met boycot van verkiezingen

MOSKOU, 30 OKT. De populairste democratische partij in Rusland, Jabloko, mag niet meedoen aan de komende parlementsverkiezingen, omdat bij de registratie van de kandidaten procedurefouten zouden zijn gemaakt. Een tweede democratische partij, die van ex-premier Gajdar, heeft aangekondigd uit protest de verkiezingen te boycotten.

Het volgens de Russische televisie 'grootste schandaal in de recente politieke geschiedenis van Rusland' komt op een moment dat president Jeltsin met hartklachten in het ziekenhuis ligt. Jeltsin heeft zich opgeworpen als beschermheer van de parlementsverkiezingen van 17 december. Volgens zijn woordvoerder is de toestand van de president 'stabiel' en oefent hij zijn functie uit. Waarnemers echter vragen zich in toenemende mate af wie werkelijk de controle in het Kremlin uitoefent nu zelfs zijn stafleden hem niet hebben bezocht, met uitzondering van de zeer controversiële chef van zijn lijfwacht, generaal Korzjakov, een voormalige KGB-generaal die achter de schermen veel invloed heeft. Verder is alleen Jeltsins vrouw tot de president toegelaten.

De uitsluiting betreft de partij Jabloko van de econoom Grigori Javlinksi. Volgens opiniepeilingen is Jabloko na de communisten de populairste partij en is Javlinski na de nationalistische generaal Aleksandr Lebed de populairste politicus van Rusland. Hoewel Javlinski politieke motieven niet uitsloot, veroordeelde hij de beslissing tot uitsluiting gisteravond vooral als 'bureaucratische dikdoenerij'. De partij is in beroep gegaan bij het Hooggerechtshof.

De procedurefout betreft zes namen onderaan de 275 namen tellende kandidatenlijst van Jabloko. De zes, die allen in afgelegen regio's wonen, hadden niet op tijd schriftelijk bevestigd dat zij kandidaat waren. De partij heeft hen daarom van de lijst geschrapt. Volgens de Centrale Verkiezingscommissie had dat echter niet gemogen zonder schriftelijke toestemming van de zes. De commissie verdenkt de partij nu van misleiding omdat zij de benodigde 200.000 handtekenigen voor deelname aan de verkiezingen heeft opgehaald met een 'valse' kandidatenlijst.

Pagina 5: Partij Roetskoj mag in december evenmin meedoen

“U denkt zeker dat Jabloko de wet mag breken omdat de partij al in het parlement zit en grote invloed heeft in het land”, zei de voorzitter van de verkiezingscommissie, Nikolaj Rjabov, gisteren tegen verbijsterde Jabloko-functionarissen. “Wij beseffen dat nu een groot electoraat verloren gaat, maar wij moeten ons aan de wet houden.”

Politici van verschillende gezindten spraken gisteravond schande van de beslissing, zoals Aleksandr Lebed, een rivaal van Javlinski alleen al omdat zij beiden in juni volgend jaar tot president willen worden gekozen. Jegor Gajdar, de liberale ex-premier en leider van de partij Ruslands Keuze, dreigde met een boycot van de verkiezingen. “De verkiezingen worden een farce als één van de belangrijkste democratische bewegingen niet mag deelnemen”, zei Gajdar op de televisie. “Aan zo'n farce zullen wij niet meedoen.” Toen de interviewer vroeg of hij daarmee doelde op een boycot, antwoorde Gajdar: “U heeft mij goed begrepen.”

Voor de parlementsverkiezingen, de tweede sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, hebben zich tientallen bewegingen en beweginkjes gemeld. Daarvan pretenderen er 43 lijsten met 200.000 handtekeningen te hebben ingeleverd, zoals de wet vereist. De centrale verkiezingscommissie controleert nu die lijsten. Veertien partijen, waaronder die van premier Tsjernomyrdin, parlementsvoorzitter Ivan Rybkin, generaal Lebed, de populist Vladimir Zjirinovski en de communisten zijn al toegelaten.

Drie partijen zijn de afgelopen dagen uitgesloten. Behalve de partij van Javlinski is dat een onbekende lijst en de beweging 'Grootmacht' van de voormalig vice-president Aleksandr Roetskoj. Bij Grootmacht hebben volgens de centrale verkiezingscommissie 86 van de 270 kandidaten nagelaten schriftelijk hun kandidatuur te bevestigen. Roetskoj, één van de leiders van de bloedige revolte tegen Jeltsin in oktober 1993, heeft net als Javlinski aangekondigd in beroep te gaan.

De centrale verkiezingscommissie is een orgaan waarvan de vijftien leden zijn uitgekozen door het parlement en de president. De commissie beschikt over een ambtelijke staf van 130 medewerkers. Eerder deze maand deed de commissie al van zich spreken toen zij waarschuwde dat bijna negentig deelnemers aan de verkiezingen een crimineel verleden hebben. Dat bevestigde eerdere vermoedens van verscheidene politici, dat criminelen zouden proberen een parlementszetel te winnen omwille van de daarmee verbonden immuniteit van strafvervolging. Maar toen de commissie de lijst met de bewuste 'criminelen' publiceerde, bleken daarop ook voormalige dissidenten te staan die onder Sovjet-bewind tot gevangenisstraf waren veroordeeld.

    • Hans Nijenhuis