Project tegen overstroming Bangladesh zou flop zijn

DEN HAAG, 28 OKT. Een door Nederland en Duitsland gefinancierd proefproject dat de overstromingen in Bangladesh moet bedwingen is een flop geworden. De bevolking zelf is tegen het project en ook zou het plan in strijd zijn met de Bengaalse wet.

Dat was kritiek die werd geuit tijdens een bijeenkomst eerder deze week over het zogeheten Flood Action Plan door de vijf betrokken Nederlandse non-gouvernementele organisaties (NOVIB, ICCO, BPSC, Both Ends en BBO) en ook door de Bengaalse jurist Mohiuddin Farooque van de non-gouvernementele organisatie BELA. Bedoeling was om in debat te gaan met ambtenaren van het ministerie van ontwikkelingssamenwerking over het waterbeheersingprogramma, maar de uitgenodigde functionarissen lieten verstek gaan. Volgens een woordvoerder van het ministerie gebeurde dat omdat “het departement nog geen duidelijk standpunt heeft over de voortzetting van het hulppprogramma”.

Het zogeheten FAP-20 project wordt gefinancierd met ongeveer 15 miljoen gulden van de Nederlandse regering. Het is een onderdeel van het Flood Action Plan dat in 1989 door tal van buitenlandse donoren en de regering van Bangladesh onder auspiciën van de Wereldbank werd ontwikkeld. Aanleiding was de reeks overstromingen in de twee voorgaande jaren. In september 1987 en april 1988 overstroomde het hele grondgebied van Bangladesh (144.000 kilometer) door hevige regenval. Daarbij kwamen zo'n 3.600 mensen om het leven.

In het Nederlands-Duitse proefproject wordt getest of een combinatie van gecontroleerde overstroming en ontwatering haalbaar is. Een gebied in Tangail werd opgedeeld en beschermd door dijken, die het water tegenhouden tot de eerste oogsten zijn binnengehaald. Via openingen in de dijken kan het land daarna kunstmatig overstromen zodat het vruchtbare slib alsnog op de akkers achterblijft.

Volgens de vijf betrokken Nederlandse organisaties is het proefproject mislukt, omdat de bevolking geen kunstmatige overstromingen wil, maar meer ziet in irrigatie in het droge seizoen. Minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) erkent dat een regeringsmissie geleid door de cultureel-antropoloog N. Schulte Nordholt van de Technische Universiteit Twente het project heeft bekritiseerd, maar ziet toch geen reden om het stop te zetten. De minister schrijft aan de vaste Kamercommissie voor buitenlandse zaken dat hij het project wil “herformuleren”.

Het bedrijf Euroconsult dat aanvankelijk was belast met de uitvoering is ontheven van zijn taak. De redenen hiervoor zijn volgens het ministerie van ontwikkelingssamenwerking en Euroconsult 'vertrouwelijk'. De inschrijving voor bedrijven wordt volgens een woordvoerder van het ministerie weer heropend. Een woordvoerder van Euroconsult zegt dat zijn bedrijf zich opnieuw zal aanbieden voor de uitvoering van het project.

De Bengaalse jurist Farooque heeft een proces aangespannen tegen het ministerie van waterstaat in Bangladesh. Hij stelt dat de regering “experimenteert met de levens van de burgerbevolking” en dat de instanties die het proefproject coördineren daartoe niet bevoegd zijn. De Bengaalse rechtbank deed geen uitspraak maar heeft het ministerie opgedragen te bewijzen dat het project niet in strijd is met de wetgeving van het land. Volgens Farooque wil dat zeggen dat de rechter impliciet zijn gelijk erkent.