Philips en lagere dollar nekken beurs

AMSTERDAM, 28 OKT. Op de effectenbeurs sprongen deze week de meeste seinen op rood. Wall Street kwakkelde, de dollar daalde en de cijfers van Philips bleven achter bij de hooggespannen verwachtingen. De graadmeter van de beurs, de AEX-index, zakte een flink eind terug tot 444,51 punten bij het slot van de handel. Ten opzichte van vorige week een verlies van 10,35 punten, ofwel 2,3 procent.

Al op maandag kwam de klad erin. Grote boosdoener was de dollarkoers. Die had net voor het weekend een dip gemaakt, nadat in Italië voormalig premier Berlusconi een motie van wantrouwen had aangekondigd tegen het zakenkabinet van minister-president Dini. Een vlucht uit de lire deed de koers van de Duitse mark sterk stijgen en de dollar met ruim 2 cent dalen tot 1,56 gulden. Ondanks dat Dini deze week de motie overleefde, bleef de Amerikaanse munt hardnekkig rond die koers schommelen.

Onder zwaar weer kwam maandag de tweede tranche aandelen KPN naar de beurs. De uitgifteprijs was 55 gulden. De 100 miljoen stukken, die zowel in Amsterdam als op Wall Street in de notering kwamen, leverde de overheid ruim 5 miljard gulden op. Namens het bankensyndicaat dat de herplaatsing voor zijn rekening nam, kwam ABN Amro direct in de markt om de koers van KPN te stabiliseren. De volgende dag al gaf ABN Amro aan te verwachten de komende weken de zogeheten green shoe uit te zullen oefenen. Door deze 'overtoewijzingsoptie' kan het aantal nieuw op de beurs te verhandelen aandelen KPN toenemen tot 115 miljoen en de opbrengst voor de overheid uitkomen op ruim 6 miljard.

Op het koersenbord van de Amsterdamse beurs prijkt sinds dinsdag een bekende merknaam: Gucci. De van origine Italiaanse fabrikant van luxe-artikelen als schoenen, dassen en tassen werd in Amsterdam geïntroduceerd op een koers van 34,15 per aandeel. Het aandeel dat de eerste dag piekte op 44 gulden sloot gistermiddag op 40,70 gulden.

De introductie, in totaal groot 28,2 miljoen aandelen, van Gucci op zowel de Amsterdamse, Londense als Newyorkse beurs werd een succes door de grote belangstelling van institutionele beleggers. Het pakket aandelen voor de VS - 60 procent van wat beschikbaar werd gesteld - was 8 keer overtekend. De inschrijving voor de aandelen buiten de VS zelfs 16 keer. Alleen in Nederland stond de inschrijving voor Gucci ook open voor particulieren. Het aantal beleggers dat daarvan gebruik maakte was echter miniem.

Hoe anders was dat bij de inschrijving op de tweede tranche KPN. Die slaagde juist dankzij de belangstelling van de kleine belegger. In totaal beliep de vraag ruim 200 miljoen stukken, waarvan 55 procent afkomstig was uit Nederland. Er schreven zich 190.000 Nederlandse particulieren in op 52 miljoen aandelen, ruimschoots meer dan vorig jaar bij de eerste tranche toen een nagenoeg even groot aantal beleggers 39 miljoen aandelen wilde kopen. Het aandeel KPN kostte gisteren bij het slot van de handel in Amsterdam 54,80 gulden, een verlies van 2 dubbeltjes vergeleken met vorige week.

De notering van Gucci in Amsterdam is overigens omstreden. De toezichthouder op het Italiaanse effectenwezen keurde een aanvraag voor een notering op de Milaanse beurs af omdat niet aan de vereisten werd voldaan. Belangrijkste omissie was dat de drie voorafgaande jaren niet onafgebroken winst was behaald. Voor Gucci was deze afwijzing een zware klap en dat niet alleen om publicitaire reden. Het bedrijf wilde hoe dan ook een notering aan een Europese beurs. Want daarmee is het aandeel zowel te verhandelen in de Europese als Amerikaanse tijdzone wat aantrekkelijk is voor grote beleggers.

De Amsterdam beurs hanteerde tot vorig jaar eveneens de eis waarop de aanvraag van Gucci in Italië sneuvelde. Met het opheffen van de parallelmarkt in de herfst van 1994, ten tijde van de ingebruikname van het nieuwe handelssysteem, werd de toelatingsdrempel tot de beurs echter verlaagd. Dit op aandringen van participatiemaatschappijen. Die zagen met de parallelmarkt de kweekvijver verdwijnen voor jonge fondsen op weg naar een notering op de hoofdmarkt. Daarmee kwam ook hun zogeheten exit-option in gevaar: het op de beurs te gelde maken van een bedrijf waarin wordt geparticipeerd.

Een onderneming krijgt nu toegang tot de beurs als één jaar winst is behaald en verder aan enkele aanvullende criteria is voldaan. Zo mag, totdat drie jaar achtereen winst is behaald, elk jaar na introductie maximaal 20 procent van het aandelenkapitaal naar de beurs worden gebracht.

Was het sentiment op de beurs al dagen zwak, mistroostig werd het op donderdag. De door Philips gepresenteerde winst over het derde kwartaal van 539 miljoen bleef achter bij de verwachting van de meeste analisten. Bovendien bleek het elektronicaconcern te kampen met sterk oplopende voorraden door een kopersstaking op de consumentenmarkt. Beleggers keerden zich in groten getale van het fonds af. Daardoor verloor het de afgelopen twee dagen 8,90 gulden in koers, ofwel 13 procent, en sloot gisteren in Amsterdam op 59,40 gulden.

Onder de barre beursomstandigheden waren er toch ook nog fondsen die in waarde stegen. Zoals Heineken dat donderdag op een hoogste jaarkoers van 274,50 gulden stond. Gistermiddag noteerde de brouwer 271,20 gulden, een winst van 3,50 gulden ten opzichte van vorige week. “Ik constateer een hernieuwde search for quality”, verklaarde gistermiddag een analist van ING de stijging tegen de beurstrend in. “Heineken is in Amsterdam een van de weinige fondsen in de voedingssector die nog consequent groeipercentages van de winst met 14 à 15 procent per jaar laat zien”.