Hollands Dagboek: Tom de Waard

Tom de Waard (1946) is Deken van de landelijke Orde van Advocaten. Hij verscheen vorige week voor de enquêtecommissie Opsporingsmethoden en de vaste Kamercommissie voor Justitie. De Waard werkt bij het Amsterdamse kantoor Stibbe, Simont, Monahan, Duhot. Hij is gehuwd met Marjorie Sinke, rechter, woont in Aerdenhout en heeft vier kinderen.

Woensdag 18 oktober

De vaste Kamer commissie voor Justitie houdt hoorzittingen over de Justitiebegroting. Een uitstekend initiatief. Op weg naar het gebouw van de Tweede Kamer ontmoet ik Hugolien de Groot, onze portefeuillehoudster public affairs en Frederik Heemskerk, de Algemeen Secretaris van de Orde. Lieneke Minkjan, ons Hoofd Juridische Zaken, fluistert mij nog een aantal saillante voorbeelden in van onterechte afwijzingen van toevoegingsaanvragen door de Raden voor Rechtsbijstand. Hierdoor wordt een extra onwettelijke barrière voor de burger op weg naar de rechtszaal door de Raden opgeworpen.

Wij treffen een alerte Justitie commissie. Tien vragen worden op ons afgevuurd, die wij in minder dan 30 minuten moeten zien te beantwoorden. Ik heb de leden van de commissie in de afgelopen jaren goed leren kennen. De Orde wordt regelmatig gevraagd te adviseren over wetsontwerpen die de positie van de rechtzoekenden raken. Met succes heeft de Orde bijvoorbeeld verdedigd dat voor echtscheidingsbemiddeling voldoende tijd en dus geld beschikbaar moet zijn voor deskundige begeleiding door een advocaat-bemiddelaar.

De eerste vraag is al meteen in de roos. Hoe zit het met de integriteit, wil mevrouw Kalsbeek weten. Gisteren is in een gesprek met de heer Docters van Leeuwen, de voorzitter van het College van Procureurs-Generaal afgesproken, dat de Orde inzage krijgt in de dossiers over advocaten die bij ongebruikelijke transacties zoals bedoeld in de wet Melding Ongebruikelijke Transacties betrokken zijn. Conform de afspraak met de heer Docters deel ik de inhoud van de regeling mee. Inzage zal de Orde in staat stellen indien nodig tuchtrechtelijk op te treden. Zo zijn wij eindelijk af van het geruchtencircuit.

Geeft de Orde het procesmonopolie op door juristen in dienstverband toe te laten? De heer Korthals doelt hiermee op de aanbevelingen van de ambtelijke werkgroep Cohen, die door het kabinet zijn overgenomen. Procesvertegenwoordiging blijft het domein van de advocaat. De Orde zal als poortwachter van de balie de kwaliteit en de onafhankelijkheid van advocaten in dienstverband moeten zien te waarborgen. Dit is voor de Orde geen gemakkelijke opgave. Door de nieuwe toetreders zal het procesdomein verruimd worden. Ik ben benieuwd wat de Kamer van de aanbevelingen zal vinden.

Zowel mevrouw Soutendijk als de heer Dittrich stellen vragen over de verminderde aanspraken van de burger op gefinancierde rechtshulp. De Kamer is bij de behandeling van de nieuwe Wet op de Gefinancierde Rechtshulp door de Minister voorgespiegeld dat 62% van de burgers een beroep op de wet zou kunnen doen. Dat blijkt in de praktijk minder dan 50% te zijn. De Staatssecretaris heeft voortvarend de eigen bijdragen verlaagd. De Orde wil ook de inkomensgrenzen die achter blijven bij de loonontwikkeling gecorrigeerd zien. Ook pleit de Orde voor een laag BTW-tarief voor rechtshulp aan particulieren.

Terug naar kantoor in Amsterdam. Mijn termijn als Deken loopt over enkele weken af en mijn compagnons hebben een paar nieuwe dossiers voor me. 's-Avonds bereid ik mij voor op het verhoor door de enquêtecommissie op donderdag.

Donderdag

In de taxi op weg naar het Binnenhof tracht de Algemeen Secretaris mij nog wat wijze raad te geven. Er is vertraging doordat de zaal van de Eerste Kamer enige tijd ontruimd was vanwege een bommelding. Om kwart voor twaalf wordt ik binnengeleid en leg ik de belofte af.

De afstand tot de tafel waarachter de enquêtecommissie zit is veel kleiner dan door de televisiebeelden wordt gesuggereerd. Het verhoor gaat over de opsporingsmethoden, de rol van de strafrechtadvocaat, het verschoningsrecht en de positie van de advocaat ten opzichte van de criminele wereld. De opsporingsmethoden heb ik met onze adviescommissie strafrecht van te voren doorgesproken. Het belangrijkste is dat er een einde moet komen aan onwettelijke opsporingsmethoden en informatievergaring. Dit leidt tot onnodige geheimzinnigheid en is oncontroleerbaar. De rechter moet alle informatie hebben om tot een juiste beslissing te komen. De Orde is tegen het gecontroleerd doorleveren van drugs en tegen de kroongetuige. De commissie Van Traa demonstreert een fabelachtige dossierkennis. Over het gebruik van gestolen informatie door de verdediging ben ik al eerder in het Capitool aan de tand gevoeld. Een advocaat dient primair het belang van zijn cliënt. Hij mag zich niet schuldig maken aan heling, maar zal er anderzijds ook voor moeten zorgen dat alle beschikbare informatie ter kennis van de rechter komt.

Ook het verschoningsrecht heb ik met de adviescommissie strafrecht doorgesproken. Voorop staat dat er tussen advocaat en cliënt een vertrouwensrelatie moet bestaan. In een rapport van de CRI wordt gesuggereerd dat het verschoningsrecht de opsporing zou belemmeren. Het is ons opgevallen dat deze suggestie een eigen leven is gaan leiden zonder dat er enige feitelijke grond voor bestaat. Zo praat iedereen elkaar na.

De strafrechtadvocaten menen dat huiszoeking en inbeslagname bij een advocaat met hulp van de rechtercommissaris en Deken in de praktijk bevredigend werkt. Ik breng dus over dat naar ons gevoel het verschoningsrecht de opsporing niet belemmert. Dit is voor de commissie een verrassing. De grens van het verschoningsrecht wordt pas bereikt wanneer een advocaat zich laat verleiden tot andere dienstverlening dan rechtsbijstand.

Tijdens de Jaarvergadering van de Orde eind september in Breda heb ik er bezwaar tegen gemaakt dat de enquêtecommissie op de stoel van de rechter gaat zitten en een oordeel uitspreekt over de mogelijke betrokkenheid van sommige advocaten bij criminele handelingen. En nog wel zonder dat de betrokken advocaten daar zelf over gehoord zijn. Deze kritiek heeft de commissie Van Traa kennelijk bereikt, zodat de discussie over dit onderwerp op het scherpst van de snede wordt gevoerd. Dit doe mijn advocatenhart goed. Nu de Orde de betreffende dossiers ter inzage krijgt zullen 'klachtwaardige' zaken aan de tuchtrechter kunnen worden voorgelegd, zoals ook door professor Van de Bunt is gesuggereerd. Ik ben de commissie van Traa dankbaar dat ik 'zendtijd' krijg om te laten weten dat wij zelf orde op zaken kunnen stellen. Na twee uur sluit de voorzitter het verhoor af. De autotelefoon staat vervolgens roodgloeiend.

Later in de middag kijk ik naar het verhoor van Nordholt. De IRT affaire is natuurlijk van veel groter politiek gewicht dan de advocatuur. Ik ben het met Nordholt eens dat de methode - het doorleveren van drugs - niet door de beugel kan. Maar Nordholt's 'body language' suggereert dat er in de persoonlijke sfeer meer aan de hand is.

Vrijdag

Eerst naar Amsterdam, naar kantoor. Met mijn medewerker Frans-Jozef Crousen spreek ik de laatste ontwikkelingen door met betrekking tot de beursnotering die door één van onze cliënten wordt beoogd. De lunch schiet er bij in. Op weg naar Den Haag vraag ik bij de eerste bespreking een paar broodjes aan te reiken.

Bakkenist doet een onderzoek bij het Bureau van de Orde naar de doelmatigheid van de organisatie. Met het 'krijgsberaad' (Deken, waarnemend Deken en Algemeen Secretaris) wordt het concept rapport doorgesproken. De bestuurstijd van de Algemene Raad kan worden teruggebracht als het Bureau zelfstandiger de beleidsvoorbereiding en -uitvoering ter hand neemt.

Aan het eind van de middag haal ik Marjorie op voor een afscheidsreceptie aangeboden door de Haarlemse Balie aan Tibart Karstens, die de Algemene Raad en de advocatuur heeft verlaten om kantonrechter te worden. Onze oppas Maria, 17 jaar geleden voor Pinochet uit Chili uitgeweken heeft de zaak thuis stevig in handen.

Zaterdag

De ochtend is gereserveerd voor onze hockeyende en voetballende zoons. Mels speelt met HFC thuis tegen Overbosch en moet met 9-1 het onderspit delven. Toch wordt er al meer overgespeeld. De vaders aan de kant voorspellen binnenkort een overwinning.

Aan het eind van de middag vertrekken Marjorie en ik naar Heusden, waar mijn medewerker Derk Lemstra zijn huwelijk met Marijke Melles viert. Het feest staat in het teken van glitter en kitsch. Mijn jongere kantoorgenoten hebben de uitnodiging zich opzichtig te kleden dankbaar aangegrepen. Ik zie veel paarse en roze open smoking overhemden met ruches en ook de vrouwelijke advocaten hebben hun best gedaan een totaal verkeerde jurk aan te trekken.

Zondag

Wij gaan met alle 4 kinderen naar Kraantje Lek, waar een vriendje van Bram zijn verjaardag viert. De familie Floris heeft niet alleen de kinderen maar ook alle ouders uitgenodigd. Wij wandelen in de duinen, eten en drinken en spelen in de speeltuin. Er is duidelijk een beter leven na het decanaat.

Maandag

Marjorie en ik nemen tijdens de schoolvakanties van de kinderen ook zelf een aantal vakantiedagen op. Thuis blijven heeft het voordeel dat eindelijk een aantal klussen in en rondom het huis aangepakt kunnen worden en het nadeel dat telefoon en fax doorlopend rinkelen.

Bovendien wordt het huis aan de buitenkant geschilderd en ook de timmerman wordt rond zeven uur verwacht. Ik begin deze eerste vakantiedag dan maar zoals iedere werkdag met 3 km hardlopen om half zeven. Halverwege de dag vraagt Marjorie of ik er niet verstandiger aan zou doen naar kantoor te gaan om ter plekke de telefoon te beantwoorden. Ik hou vol, de ervaring leert dat het afneemt. Bovendien zorgt Ingrid, mijn secretaresse voor een uitstekende eerste opvang.

Dinsdag

Wij gaan met z'n allen naar de schaatsbaan. Stephanie schaatst twintig rondjes achter elkaar en Bram schaatst naar eigen zeggen 150 km per uur. 's-Middags voetballen Dirk en ik in de tuin.

Woensdag 25 oktober

Wij worden om half acht in het ziekenhuis verwacht. Mels' en Brams neusholten worden doorgespoten en amandelen worden geknipt. De opvang in het Elisabeth Gasthuis is uiterst kindvriendelijk. De zuster legt nog even precies uit wat er gaat gebeuren en dan rijden we samen het bed van Mels naar de operatiekamer. Marjorie is met Bram al voorgegaan. Mels moet bij alle automatische deuren op de knoppen drukken. Ik waardeer het zeer dat ik mee mag de operatiekamer in nadat ik me eerst als een nepchirug heb uitgedost. Ik ben nu zenuwachtiger dan voor het debat met Van Traa. De kno-arts en de anesthesist stellen Mels en mij zoveel mogelijk gerust. Het kapje lijkt op het zuurstofmasker uit de tv-serie Thunderbirds. Mels weet al dat er geen zuurstof uit komt maar speelt het spel dapper mee. Ik zie hem wegzakken en mag naar de recoverafdeling. Als Bram wakker wordt zegt hij: pappa, als je dood bent, kun je alleen in je hoofd denken. Maar dan komt Pinkeltje met zijn toverstaf en maakt je weer levend.

Even later wordt ook Mels binnengereden. Die is al acht en dus te stoer om te huilen, hoewel hij het wel graag zou willen. Om tien uur staan we weer buiten. Bram mag de hele dag ijsjes eten. Een prima dag om dit dagboek af te maken. De rest van de week is het vakantie. Bovendien ben ik morgen jarig.