Kohl prijst Duitse 'leger van zonen' bij Zapfenstreich

BONN, 27 OKT. Met de nog uit oude Duitse militaire tradities stammende grosse Zapfenstreich is gisteravond in Bonn de veertigste verjaardag van de Bundeswehr herdacht. In zijn feestrede, voor 1800 gasten in de Beethovenhalle, had kanselier Helmut Kohl het “leger van onze zonen” vooraf geprezen als “strijdmacht voor vrede en vrijheid” en als instituut dat in het teken staat van de na-oorlogse Duitse democratie en zijn wortels mede vindt in het verzet van militairen tegen de Hitler-dictatuur.

Kohl pleitte voor het voortbestaan van de dienstplicht, die ervoor zorgt dat de krijgsmacht van “burgers in uniform” deel van de samenleving blijft. Hij kritiseerde het “toenemende misbruik” dat jonge Duitsers maken van de wet gewetensbezwaren militaire dienst, die volgens de grondwet slechts bedoeld is voor uitzonderingsgevallen. Lof had hij wel voor de grote aantallen jongeren die hun vervangende dienstplicht in de sociale en de gezondheidssector doen. Lof had hij ook voor de “geruisloze” manier waarop de Bundeswehr in enkele jaren van 550.000 tot 340.000 man is teruggebracht, waarbij ook nog het vroegere, ruim 100.000 man sterke Oostduitse leger (de NVA) geïntegreerd moest worden.

Over de opzet van de jubileumviering was vooraf veel te doen geweest. Dat zij juist werd gehouden in de Hofgarten in het centrum, waar twaalf jaar geleden de grootste demonstratie uit de Duitse naoorlogse geschiedenis werd gehouden (tegen stationering van kruisraketten en Pershings 2), was de vredesbeweging en partijen als de Groenen en de PDS een doorn in het oog. Het stadsbestuur van Bonn, dat sinds twee jaar een SPD-burgemeester heeft, had oorspronkelijk ook niet zoveel zin gehad in het voorgestelde feestprogramma gezien het risico van grootscheepse, wellicht gewelddadige tegenbetogingen. Kohl had het Bonner stadsbestuur tot medewerking bewogen, onder meer met het dreigement dat zijn coalitie anders wel eens zou kunnen overwegen om, anders dan tot nu toe voorzien, ook het ministerie van defensie over een paar jaar naar Berlijn te laten verhuizen.

De aangekondigde tegendemonstraties bleven gisteravond echter zeer beperkt van omvang, mede doordat de massaal versterkte politie de Hofgarten hermetisch had afgesloten en een ieder die naar de Zapfenstreich wilde eerst controleerde en fouilleerde. Zodoende werd in feite alleen op de verderaf gelegen Münsterplatz betoogd tegen “de wederopstanding van de Wehrmacht”, namelijk door een groep van 200 mensen. Illustratief was dat de politie maar één persoon aanhield: een jongeman die een rotje had gegooid.

De Groenen en de PDS bleven weg van het feest, SPD-voorzitter Rudolf Scharping was wel aanwezig in de Beethovenhalle maar - wegens “een volle agenda” - niet bij de Zapfenstreich in de Hofgarten, die hij overigens als een 'voor-democratische' gebeurtenis omschreef. Maar oud-kanselier Schmidt (1974-'82, SPD) complimenteert Kohl in het weekblad Die Zeit van deze week uitdrukkelijk met zijn besluit om de verjaardag van de Bundeswehr in de Hofgarten te vieren, “ook al mag dat de pacifisten dan ergeren”.

Het woord Zapfenstreich kwam al voor in de Dertigjarige oorlog (1618-1648), toen in het leger van Wallenstein 's avonds de trompet werd geblazen als de Zapfen (stoppen) weer op de biervaten moesten. Na het Zapfen zu! volgde dan het commando: “Helmen af voor gebed!”, een commando dat gisteravond ook in de Hofgarten in Bonn klonk. Historische pendanten van 'Zapfen' zijn taptoe in het nederlands en tattoo en taptoo in het Engels. Wie niet lang meer te leven heeft, staat volgens een oud gezegde vor dem letzten Zapfenstreich.

    • J.M. Bik