Kamerfracties: sociaal stelsel fors wijzigen

DEN HAAG, 27 OKT. Tweede-Kamerleden van de vier grootste partijen, die een bezoek aan de Verenigde Staten hebben gebracht, bepleiten forse veranderingen in de sociale zekerheid.

Alle vier de partijen willen grotere verschillen in WW- en WAO-premies per bedrijf doorvoeren, al naar gelang bedrijven meer of minder mensen laten afvloeien naar sociale zekerheidsregelingen. D66 en PvdA willen bovendien jongeren minder en ouderen meer ontslagbescherming bieden.

De Kamerleden zullen hun ideeën inbrengen bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, eind november. “Wij dachten altijd dat een verschil in WW-premies per bedrijf niet mogelijk was”, zegt D66-Kamerlid B. Bakker. “Maar het blijkt in de VS heel goed te werken”. Op dit moment nemen Nederlandse ondernemingen de WW op in hun sociaal plan. Shell is daarvan deze week als eerste, met het reorganisatieplan voor de Centrale kantoren, van afgeweken.

Ontslagen werknemers krijgen veelal een aanvulling op de WW. “Daar is de WW niet voor”, zegt Kamerlid R. Vreeman (PvdA). De WW is er volgens de PvdA'er voor ontslagen, die het gevolg zijn van een slecht lopende economie en niet voor reorganisaties die winstgevende ondernemingen nog winstgevender moeten maken. Vreeman pleit samen met Bakker, VVD'er H. van Hoof en CDA'er G. de Jong dan ook voor verschil in werkloosheidslasten per bedrijf naar rato van het gebruik dat gemaakt wordt van de WW.

Behalve door de bestaande praktijk in de VS wordt het standpunt van de vier Kamerleden ingegeven door het initiatief van Shell om zelf volledig de uitkeringen voor rekening te nemen van met name oudere werknemers die als gevolg van sanering van het hoofdkantoor moeten vertrekken. “Ik vind het volstrekt gerechtvaardigd dat winstgevende ondernemingen die saneren een groter deel van de werkloosheidskosten zelf dragen”, zegt Bakker. Dat kan door hogere premies in rekening te brengen aan winstgevende bedrijven die mensen ontslaan, of door wettelijk voor te schrijven dat winstgevende bedrijven een groter deel van de kosten voor hun rekening nemen.

D66, VVD en D66 wil ook het idee uit de VS overnemen om WAO-premies per bedrijf te laten verschillen. In de VS betalen bedrijven die veel arbeidsongeschiktheid veroorzaken een 18 keer hogere premie dan bedrijven die nagenoeg geen arbeidsongeschiktheid veroorzaken. Het kabinet wil per 1 januari 1997 wel enige premiedifferentiatie in de WAO doorvoeren, maar per bedrijfstak en niet per bedrijf. De voorstellen die D66, VVD en CDA nu doen gaan een stap verder dan de in het regeerakkoord gemaakte afspraken. “We moeten zoveel mogelijk de individuele werkgever de verantwoordelijkheid geven voor zowel de uitstoot naar de WW als de WAO”, aldus Bakker. VVD'er Van Hoof wil premiedifferentiatie in de WAO “zo diep mogelijk doorvoeren”. CDA-woordvoerder De Jong vindt premiestelling per bedrijf de beste manier om “de band tussen beslissen, betalen en genieten” te herstellen” en afwenteling van sociale risico's op andere werkgevers zo veel mogelijk tegen te gaan. Bij verschillen in premies per bedrijfstak is het volgens De Jong nog steeds mogelijk dat werkgevers de prijs voor het veroorzaken van meer werkloosheid en arbeidsongeschiktheid afwentelen op de andere werkgevers in dezelfde bedrijfstak. VVD en PvdA vragen wel aandacht voor de kleinere bedrijven die door extra premieheffing in de problemen kunnen komen.

D66 wil bovendien de wettelijke opzegtermijnen bij ontslag verkorten voor jongeren. “Veel jongeren klagen dat ze moeilijk aan een vaste baan komen”, aldus Bakker. “Maar dat komt omdat werkgevers als gevolg van procedures en opzegtermijnen ook zo moeilijk weer van hen af komen”. Minister Melkert heeft eerder gezegd de preventieve ontslagtoets bij het arbeidsbureau niet af te schaffen. Bakker stelt deze procedure weer ter discussie.

    • Frank van Empel