Geschil over rol Belastingdienst

DEN HAAG, 27 OKT. Tussen hoofdambtenaren van de Belastingdienst en de leiding van het ministerie van financiën is een diepgaand meningsverschil ontstaan over de bevoegdheden van de Belastingdienst en de invloed van de politiek op deze dienst.

Volgens de hoofdambtenaren moet de Belastingdienst meer autonomie krijgen bij de ontwikkeling en vaststelling van fiscaal beleid en moet het politieke toezicht worden beperkt. Dat zegt de voorzitter van de Vereniging van hoofdambtenaren bij het ministerie van financiën, die vandaag een rapport over een reorganisatie van de Belastingdienst heeft aangeboden aan directeur-generaal Van Lunteren van deze dienst.

Deze heeft echter direct de hoofdlijn van het rapport afgewezen. “De verantwoordelijkheid voor beleid berust ten volle bij de staatssecretaris. Die heeft de eindbeslissing en dus de bevoegdheid wijzigingen aan te brengen”, reageerde Van Lunteren vandaag tegenover zijn hoofdambtenaren.

Eigenlijk wil de Vereniging van hoofdambtenaren de Belastingdienst ver gaand omvormen tot een zogenoemd Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO), zoals eerder is gebeurd met het KNMI, de Verzekeringskamer en het Kadaster. ZBO's oefenen overheidstaken uit, maar vallen buiten de ministeriële verantwoordelijkheid. De belastingambtenaren verwachten niet dat staatssecretaris Vermeend van financiën en de politici daarmee akkoord gaan. Dat zou immers betekenen dat Vermeend en het parlement invloed op de dienst verliezen.

Daarom pleiten de hoofdambtenaren nu voor meer autonomie voor de Belastingdienst. Die resulteert bijvoorbeeld in de toekenning van een naar eigen inzicht bedrijfsmatig te besteden budget, onder meer te gebruiken voor een beter systeem voor beloning en functiewaardering. Waar nodig moet de dienst zelfstandig van de wet afgeleide belastingregels kunnen vaststellen: de ontkoppeling van het maken van wetten (door de politiek) en het uitvoeren ervan (door de Belastingdienst). De rechter zou dan moeten uitmaken of die zelfgemaakte regels conform de wet blijven.

In die situatie kan de Tweede Kamer de staatssecretaris van financiën voor dit beleid niet meer ter verantwoording roepen.

Pagina 14: Plan ambtenaren naar prullenmand verwezen

Met hun plan voor verzelfstandiging willen de hoofdambtenaren het functioneren van de Belastingdienst verbeteren en de dienstverlening naar een hoger niveau tillen.

Niet alleen de directeur-generaal verwijst de voorstellen van de hoofdambtenaren naar de prullenmand; ook de voorzitter van de Vaste commissie voor Financiën in de Tweede Kamer, Gerrit Ybema (D66), vindt dat de Kamer de staatssecretaris voor elke handeling van een belastinginspecteur ter verantwoording moet kunnen roepen. Die mening wordt gedeeld door de Federatie van werkgeversverenigingen VNO/NCW en de Federatie van belastingadviseurs. Staatssecretaris Vermeend, die momenteel op Curaçao verblijft voor overleg met de Antilliaanse regering, was vanochtend niet bereikbaar voor commentaar.

Onverkorte ministeriële verantwoordelijkheid achten de werkgevers en de belastinginspecteurs geboden, omdat de fiscus bij voortduring diep ingrijpt in het bestaan van personen en ondernemingen. De belastingadviseurs menen dat er bij de uitvoering van de belastingwetgeving in de praktijk zoveel misgaat dat de ministeriële verantwoordelijkheid niet gemist kan worden. “Wij zien het als een democratisch beginsel dat de staatssecretaris, als hij dat nodig vindt, zelfs in elk individueel geval kan ingrijpen”, aldus een woordvoerder.

    • Aertjan Grotenhuis