Amerikaans Huis breekt radicaal met sociaal beleid

WASHINGTON, 27 OKT. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft gisteren gekozen voor een radicale breuk met het sociale en financiële beleid van de afgelopen decennia.

Het Huis stemde na emotionele debatten voor een Republikeins wetsvoorstel waarbij het begrotingstekort in zeven jaar wordt teruggebracht tot nul (227 voor, 203 tegen). Vandaag stemt de Senaat over een vergelijkbaar wetsvoorstel. President Clinton heeft al aangekondigd dat hij zijn veto over de plannen zal uitspreken.

De begrotingswet omvat een reeks van maatregelen en bezuinigingen op allerlei gebied. Het systeem van ziektekostenverzekering voor ouderen en gehandicapten, Medicare, wordt op de helling gezet en deels geprivatiseerd, waardoor de explosieve groei van de kosten wordt afgeremd. De gezondheidszorg voor armen, de bijstand, landbouwsubsidies, studieleningen, belastingverlichting voor werkende armen en tientallen andere subsidies worden grondig herzien om de overheidsuitgaven te verminderen. Het ministerie van handel wordt opgeheven. Verder maakt een belastingverlichting van in totaal 245 miljard dollar voor particulieren deel uit van het wetsvoorstel.

De begroting is de uitwerking van de Republikeinse verkiezingsbelofte om het apparaat van de federale overheid af te slanken, het tekort terug te brengen tot nul en veel taken op het gebied van de sociale zekerheid over te dragen aan de deelstaten. De leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, Robert Dole, sprak deze week van “het meest historische moment dat ik mij herinner in het Amerikaanse Congres”. Dole is 35 jaar lid van de volksvertegenwoordiging. De Democraten hebben steeds geroepen dat alle bezuinigingen van de Republikeinen slechts bedoeld zijn om de “belastingvermindering voor de rijken” te financieren. Vrijwel alle Republikeinen stemden gisteren voor het begrotingsvoorstel, vrijwel alle Democraten stemden tegen.

Het is onwaarschijnlijk dat het voorstel in deze vorm kracht van wet zal krijgen. Als de Senaat zijn eigen versie aanneemt, moeten vertegenwoordigers van Huis en Senaat onderhandelen over een formulering waarin ze zich beide kunnen vinden, een proces dat wel een paar weken kan duren. Clinton heeft vorige week weliswaar gezegd dat ook hij denkt dat het begrotingstekort binnen zeven jaar ingelopen kan worden, maar hij vindt dat de Republikeinse aanpak te rigoreus is en ten koste gaat van de armere en middengroepen. Als hij zijn veto over het voorstel uitspreekt, zoals hij heeft aangekondigd, dan ziet het er nu naar uit dat de Republikeinen niet de vereiste tweederde meerderheid hebben om het presidentiële veto ongedaan te maken. De verwachting is dat het Witte Huis en het Congres zullen onderhandelen om tot een versie te komen die de president kan tekenen.

Uit een opiniepeiling van The New York Times en televisiemaatschappij CBS bleek gisteren dat een grote meerderheid van de Amerikanen (81 procent) niet gelooft dat het begrotingstekort in het jaar 2002 zal zijn weggewerkt. Volgens het onderzoek, dat door de Republikeinen is afgedaan als “linkse onzin”, zou ook een meerderheid van de Amerikanen tegen de hervorming van Medicare zijn, en zelfs tegen de belastingverlichting.

Clinton maakte woensdag bekend dat het tekort over het begrotingsjaar dat liep tot 30 september, zich met 164 miljard dollar op het laagste niveau bevond sinds 1989 en voor het derde achtereenvolgende jaar een daling had vertoond. Hij prees zijn beleid aan als een manier om het tekort ook te verminderen, maar dan “op een manier die onze waarden weerspiegelt en onze economie bevordert”.

De Republikeinen in Huis en Senaat hebben gedreigd een verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond te zullen tegenhouden, waardoor het land zijn financiële verplichtingen als schuldenaar niet kan nakomen, als Clinton de begrotingswet met zijn veto treft. De president heeft dat op zijn beurt weer “economische chantage” genoemd.

    • Juurd Eijsvoogel