Ziekenhuis is een tempel van heilige momenten

Bart van der Lugt (53) is als vrouwenarts verbonden aan het Kennemer Gasthuis in Haarlem, een van de ziekenhuizen in Nederland waar medische specialisten worden opgeleid. In een congrescentrum in Noordwijkerhout trad hij onlangs op als gastheer van de Australische veearts dr. Ian Gawler die tengevolge van kanker in 1975 zijn rechterbeen moest missen. Gawler en zijn vrouw Grace waren in Nederland om hier een training te houden en in Noordwijkerhout te komen vertellen over de innerlijke kracht waarmee hij destijds zijn kwaadaardige ziekte heeft overwonnen. Zij hebben bij Melbourne een centrum gesticht om kankerpatiënten te leren hoe zij zichzelf en elkaar kunnen helpen met hun ziekte om te gaan. Onderdelen van Gawlers training zijn intensieve meditatie om het immuunsysteem te mobiliseren, een speciaal dieet, positief leren denken en leren in een groepsproces. Bart van der Lugt is zeer enthousiast over Gawlers werk.

'The hospital as a temple' was de naam van de internationale bijeenkomst die in Noordwijkerhout werd gehouden. Diverse spirituele denkers en onderzoekers kwamen er aan het woord. Niet zo zeer over de vraag waarom zoveel mensen door levensbedreigende ziekten als kanker worden getroffen, maar hoe daarmee zo om te gaan dat de kwaliteit van het leven ondanks de ziekte groter wordt. Op de vraag of Van der Lugt misschien bedoelt dat er in ziekenhuizen te weinig geestelijke (pastorale) zorg voor patiënten bestaat, antwoordt de Haarlemse vrouwenarts dat het daar niet om gaat. “Het gaat mij niet om die geestelijke verzorging, maar om het feit dat het spirituele te weinig wordt ingevuld. Natuurlijk moeten artsen artsen blijven en geen priesters worden, maar ze zouden wel veel meer aandacht voor de niet-lichamelijke kant van hun patiënten moeten krijgen.”

Op het congres werd verondersteld dat een ziekenhuis tegenwoordig min of meer een 'fabriek' is. Artsen en verpleegkundigen die daar werken en voortdurend in de weer zijn met de strijd tegen allerlei ziekten, zouden te weinig idee meer hebben over de 'most sacred events in human biography' zoals geboorte en doodgaan. Terwijl er juist in deze eeuw geweldige vorderingen zijn gemaakt op medisch-technisch terrein, is er weinig inzicht meer “in de achtergrond van de voorgrond” van zieken en ziek zijn. Doel van het congres, waar van een holistisch mensbeeld werd uitgegaan, was de gezondheidszorg om te vormen tot een 'echte heelkunde' en zo van het ziekenhuis een tempel te kunnen maken.

Met het katholieke geloof van zijn familie heeft Bart van der Lugt al op zijn achttiende gebroken. “Ik kwam uit een rechts KVP-milieu, maar toen ik - nadat ik eenmaal uit de zaak van vader was gestapt - uiteindelijk in Rotterdam medicijnen ging studeren, sloeg ik helemaal door naar de andere kant en wilde ik een tijdlang niets meer met geloof te maken hebben. Nadat ik eerst een paar jaar huisarts was geweest, ging ik in opleiding voor gynaecoloog. Mijn vrouw Manec was toen al bezig met het zoeken naar zingeving en spiritualiteit in haar leven. Eerst was ik daar nog wat kritisch over en beschouwde ik het als een soort liefhebberij, maar ten slotte werd ik volledig solidair met wat haar bezighield.”

“Zo kwamen we in 1984 in Rotterdam tot de oprichting van het Davidhuis, een spiritueel geboortecentrum waar we ons bezighielden met de mooiste momenten van een vrouwenleven, de geboorte en met de begeleiding van het lichaam, de ziel en de geest van de nieuwe mens die wordt geboren. Bij je geboorte sterf je immers uit het Universum en word je in de stof geboren. Bij sterven, net zo'n heilig moment als geboren worden, ligt dat precies andersom: sterven in de stof en geboren worden in het Universum. Vandaar dat het beslist niet vreemd is dat een gynaecoloog als ik ook voorzitter is van een Hospice Huis in Haarlem, waar mensen begeleid worden om een waardige dood te sterven.”