Vuurpijlen, fluitconcerten en boos gejoel

ARNHEM, 26 OKT. “Had Van Aartsen mij gevrijd dan hadden we nu een beter mestbeleid.” Een als boerin verklede jongen laat zijn spandoek zien aan de Tweede-Kamerleden die op 11 december het mestdebat met de regering voeren. Ze lachen en vinden de show die de boeren in de Arnhemse Rijnhal opvoeren wel leuk. Maar de vierduizend boeren zijn niet gekomen om te lachen, want “ze zijn het zat”. “Deze bijeenkomst is een waarschuwing aan de volksvertegenwoordigers, die ook onze volksvertegenwoordigers zijn”, zegt Gerard Boenink de voorzitter van actiecomité 'Wij zijn het zat'. Het was gisterenavond de eerste bijeenkomst die de Kamerleden de komende weken in het land met de boeren zullen hebben.

De Kamerleden krijgen de hoon van de boeren voor het mestbeleid dat de ministers Van Aartsen (landbouw) en De Boer (milieu) hebben opgesteld. Blauw (VVD), Huys (PvdA), Esselink (CDA), Ter Veer (D66), Vos (GroenLinks), Van der Vlies (SGP) en Poppe (SP) hebben plaatsgenomen op het podium en kijken naar de vierduizend boze blikken in de zaal. Als voetballers van de bezoekende club worden de politici voorgesteld. Na elke naam die de discussieleider voorleest klinkt er een hevig boegeroep. “Een minister die nog niet weet of mest van voren uit een koe komt of van achteren uit een varken kan toch niet vertellen wat wij moeten doen?”, zegt een boer vanuit de zaal tegen de politici. Een gejuich gaat op, toeters klinken door de volle zaal en rotjes knallen. “Ik raad u aan om gewoon aan het werk te gaan”, zegt Esselink. De boeren richten zich meteen tegen het CDA-lid. Blauw probeert dat een beetje goed te maken. “Dat deze minister geen verstand van mest heeft dat is duidelijk”, zegt hij. “Maar, dat hoeft hij ook helemaal niet te hebben. Van Aartsen is er om de landbouw zo goed mogelijk in het kabinet te verdedigen en dat doet hij goed.” Een striemend fluitconcert en hoongelach vallen de VVD-er ten deel. Blauw steekt zijn vinger op als teken dat hij nog wat toe wil voegen. Het geluid van de toeters en bellen zwelt onmiddellijk aan. “Nou moet u niet aldoor toeteren, want ons krijgt u toch niet dol”, zegt het Kamerlid. De dicussieleider probeert het boerenpubliek tot stilte te manen.

“Paars heeft niets van het verleden geleerd. Je kan niet met mestcijfertjes goochelen als je niet eens weet wat voor invloed de mestnormen op de bodemvruchtbaarheid hebben. Maar nee, paars maakt alvast de balans op tot 2010”, zegt de voorzitter van de landbouwmaatschappij ZMO, Van Leeuwen. Een kolfje naar de hand van het uitgelaten publiek. “Wilt u daar wat op zeggen heren politici?”, vult de gespreksleider aan. Blauw pakt als eerste weer de microfoon. “Ik vind de vorm van demagogie die de heer Van Leeuwen nu ten toon spreidt van een nogal laag allooi”, zegt hij op badinerende toon.

SP-Kamerlid Poppe begrijpt wel hoe hij de boeren moet bespelen. “Laten we er niet omheen lullen, er is een probleem. Jullie hebben zelfstandig de ammoniakuitstoot fors weten terug te brengen. Er is geen multinational in de wereld die zo'n prestatie heeft weten le leveren. Geen boer mag verdwijnen, of ja misschien toch; De Boer van milieu”, zo krijgt Poppe de zaal op zijn hand. Kamerlid Ter Veer (D66), die zelf boer is en zich niet geliefd heeft gemaakt bij zijn collega's door hun acties af te keuren, probeert wat nuance aan te brengen maar wordt door de zaal voor 'mislukte boer' uitgemaakt.

Blauw krijgt bijna de kans niet meer om een laatste woord tot het steeds kwadere publiek te richten. Toch wil hij de boeren nog een keer prijzen voor de inzet die ze afgelopen jaren getoond hebben om het mestoverschot terug te dringen. “Als jullie kunnen aantonen dat de normen te streng zijn toon dat dan aan en gebruik de ruimte die er nog zit in het akkoord”, zegt Blauw. Huys voegt daar aan toe dat het de boeren zelf waren die in 1993 al een verliesnorm van 25 kilo voorstelden. Voorzitter Boenink van 'Wij zijn het zat' houdt niet van “een aai over zijn bol”. “Jullie hangen het paard achter de wagen. Ik geef jullie daarom een zakdoek met een knoop erin, zodat jullie niet vergeten dat jullie nog niet van ons af zijn.” Een vuurpijl die richting podium vliegt ontploft in de lucht. De gespreksleider stopt de discussie. “Misschien kunnen de heren politici in kleine kring nog even verder praten”, besluit hij onder luid gejoel.