Vrij Jenin 'blij en bang tegelijk'

JENIN, 26 OKT. De Palestijnse stad Jenin heeft gisteren na 28 jaar Israelische bezetting voorzichtig en met gemengde gevoelens de smaak van de vrijheid geproefd. Krachtens het autonomie-akkoord kwamen de eerste vijf Palestijnse politie-officieren met hun rode baretten in met Palestijnse vlaggen versierde auto's uit Jericho naar Jenin. De inwoners van Jenin hadden echter hun straten schoongemaakt, de leuzen van de intifadah overgeverfd en Palestijnse vlaggen uitgestoken om 200 Palestijnse politieagenten feestelijk in te halen. Maar dat was door Israel verhinderd. Toch klapten en dansten enkele honderden Palestijnen enkele kilometers buiten Jenin toen de vijf Palestijnse politie-officieren aankwamen en hun intrek namen in het bureau waar de samenwerking met de Israelische politie plaats heeft. “Abu Ammar, de mars naar de bevrijding gaat door en wij volgen je”, scandeerden zij.

De komst van de Palestijnse politie-officieren naar Jenin en de ontruiming van het Israelische politiebureau bij de toegangsweg tot de stad zijn symbolen van het begin van de Israelische terugtocht uit zes Palestijnse steden op de Westelijke Jordaanoever. Nog deze maand zullen 200 politieagenten naar Jenin komen. Dan, zo zeggen de Palestijnen in deze 40.000 inwoners tellende stad in het hart van een rijk landbouwgebied, die in de intifadah 179 'martelaren' telde, “zal het groot feest zijn”. Wanneer de Israelische terugtocht is voltooid, zullen er 1.000 gewapende Palestijnse politieagenten in het district Jenin zijn.

Uit luidsprekers op auto's die behangen zijn met Palestijnse vlaggen en reuze-foto's van de Palestijnse leider Yasser Arafat schalden in de hoofdstraat van Jenin strijdliederen van de Palestijnse revolutie. Over de straat waren grote spandoeken gespannen waarop in kleuren van de Palestijnse vlag de Palestijnse politie welkom werd geheten. De symbolen en de klanken van het succes van de Palestijnse revolutie overheersten het straatbeeld, maar in hun hart hebben nog veel Palestijnen hun twijfel over de diepere betekenis van het begin van de verandering.

Misschien zouden die aarzelingen zijn weggenomen indien Israel de komst van de tweehonderd Palestijnse politieagenten gisteren niet had verhinderd. Nu zei Halid Rishe: “Ik ben blij en bang tegelijk. Blij omdat ik de Israelische politie uit het politiebureau zie vertrekken en bang omdat de Israelische soldaten rondom Jenin blijven en ik niet weet wat er gaat gebeuren. Misschien verandert Israel plotseling van politiek en komen de soldaten terug in Jenin.”

Opvallend veel Palestijnen weigeren tijdens gesprekken hun naam te geven en aanhangers van het moslim-fundamentalistische Hamas zijn niet op hun gemak. “We zijn nog bang. Nog niet helemaal vrij en zeker van onze toekomst”, zei een jonge Palestijn. Een Hamas-aanhanger die eerst duidelijk te kennen gaf tegen Arafat te zijn, veranderde van mening toen tijdens het gesprek een klein oploopje ontstond. Hij werd rood en keek naar de punten van schoenen. Wat een minuut eerder 'slecht' was, is nu 'goed'.

Een winkelier, die ook leraar geschiedenis en Arabisch bleek te zijn, verkoos ook anonimiteit om Arafat als een “zwakkeling” te omschrijven die aan de hand van de Arabische prinsen en presidenten en leiders van de grote mogendheden de belangen van het Palestijnse volk aan Israel heeft verkwanseld. “Arafat heeft ons volk zijn rug laten zien”, beklaagde hij zich. Vrede is voor deze man uitgesloten als hij zijn land en huis in Haifa niet terugkrijgt.

Een jongere Palestijn die het gesprek bijwoonde zei even later “wel tevreden” te zijn. “Die man moet begrijpen dat hij zijn huis nooit meer terugkrijgt en dat Arafat voor ons redt wat er nog te redden valt. Zonder 'Oslo' zouden we misschien alles aan Israel hebben verloren. Nu hebben we tenminste weer hoop gekregen. Niet allemaal hier, maar ik wel.”

De Palestijnen in Jenin die achter Arafat staan declameren eenstemmig hun politieke hoop: “Een Palestijnse staat met Jeruzalem als hoofdstad.” Ze geloven dat met de symbolische komst van de Palestijnse politie gisteren Jenin ook de “eerste stap naar de bevrijding van Jeruzalem is gezet”. Ze geloven ook dat zo'n Palestijnse staat in vreedzame coëxistentie met Israel kan leven.

Ragheb A'ref, een schatrijke Palestijnse ondernemer in Jenin, aan wiens pols een met diamanten bezet Rolex-horloge schittert, was gisteren misschien wel de gelukkigste man in de stad. “Natuurlijk is het goed voor ons dat de mensen de Palestijnse politie zien komen. Dit is het begin van een nieuwe tijd voor ons.” Als hij in zijn luxueuze kantoor aan de toekomst denkt, ziet hij bij Jenin een groot industrieel park op 50 hectare land verrijzen. Twee maanden geleden zei hij me dat er voor dat doel al tien miljoen dollar bijeen was gebracht. Gisteren noemde hij glunderend een bedrag van een half miljard dollar. Hij kwam gauw met een Jordaanse krant aandragen waarin dat bedrag werd genoemd, om zijn uitspraak kracht bij te zetten. “Palestijnse investeerders brengen met internationale instellingen dit bedrag op”, zei hij. De president van de Bank van Jordanië, Tafik Huari, de Islamitische Bank, de Al-Ikhal investeringsmaatschappij en anderen hebben zich financieel verplicht om in Jenin een groot industrieel park op te zetten. De plannen zijn in een vergevorderd stadium en als het meezit wordt binnen een half jaar aan de bouw begonnen.

Duizend Palestijnse arbeiders zullen in twee à drie jaar dit industriële park uit de grond moeten stampen waar industrieën zullen worden neergezet voor het verwerken van landbouwprodukten, high-tech ondernemingen zullen worden ondergebracht, zware industrie moet komen en ook een grote tentoonstellingsruimte. Mijn Palestijnse vertaler uit Jenin, die er nog nooit van had gehoord was diep onder de indruk. “Dat is mooi. Dan krijg ik daar misschien een baan en hoef ik niet meer in de Israelische bouw te werken”, zei hij. “Ja, vandaag ben ik wel blij.”

    • Salomon Bouman