Spoedoperatie om vertrouwen te herstellen

BONN, 26 OKT. Buiten, even naar het noorden langs de donkere Adenauerallee, aan de andere kant van de voor demonstranten verboden zogenoemde Bannmeile die Helmut Kohls kanselarij omgeeft, wordt betoogd tegen de Franse kernproeven. Even naar het zuiden staat Kohls minister van financiën, Theo Waigel, in de Bondsdag moeizaam uit te leggen hoe hij belastingtegenvallers in 1995 en 1996 wil opvangen zonder meer te lenen of extra lasten op te leggen en toch zijn financieringstekort niet verder op te rekken. Namelijk door her en der kleine besparingen in te lassen. Het is toeval, maar Waigel, de kampioen van de D-mark, en die betogers geven een curieuze geografische setting aan een verbroederingsactie die in de kanselarij aan de gang is.

Want daar zitten Jacques Chirac en Helmut Kohl bijeen voor wat gerust een spoedoperatie-vertrouwensherstel mag heten. De een is pas een paar maanden president en heeft in die korte tijd nogal wat politiek porselein gebroken en bovendien twijfels opgeroepen over zijn economische stuurmanschap en de rol die hij zijn grande nation in Europa wil laten spelen. De ander, Kohl dus, is al meer dan twintig jaar voorzitter van de CDU en al dertien jaar kanselier. Hij is zeer bevriend met Chiracs socialistische voorganger Mitterrand en kan - dat veronderstellen Franse en Duitse media al maanden - het met de nieuwe Franse (gaullistische) president nog niet zó goed vinden. Ze hebben alletwee veel stukken in kranten gelezen over spanningen tussen Parijs en Bonn en zijn van plan snel duidelijk te maken dat zij eigenlijk de allerbeste vrienden zijn en dat zulke spanningen echt niet bestaan. Hun ontmoeting, waarom Chirac heeft gevraagd, draagt daardoor ook het karakter van een politieke pr-actie.

Tegen tien uur, een onvriendelijk tijdstip voor de Duitse tv-actualiteiten en de kranten, die bijna allemaal 'vroeg zakkende' ochtendbladen zijn, treden Kohl en Chirac aan voor een persconferentie. Vele vriendelijkheden laten zij over elkaar horen. Hoe goed Frankrijks militairen het in Bosnië hebben gedaan en nog doen, hoeveel Kohl al voor de Europese integratie heeft gedaan, hoe lang zij elkaar al kennen, hoe mis die kritische journalisten het hebben.

Maar Chirac, moe, nerveus, ruwer en nog aanmerkelijk minder sage dan Kohls oude vriend Mitterrand, vergeet af en toe het mooie scenario dat hij met zijn gastheer heeft afgesproken. Het bevreemdt bijvoorbeeld dat hij weliswaar omstandig uitlegt dat hij veel verkeerde stukken in kranten heeft gelezen over een verslechterd stemmingsbeeld tussen Parijs en Bonn, maar dat hij in die stukken toch aanleiding heeft gezien voor een bliksembezoek aan Kohl. Als hij ook nog begint over Duitse irritaties over Franse kernproeven, zit Kohl in zijn stoel heen en weer te schuiven. En als Chirac zegt dat Frankrijk zijn uiterste best zal doen om zijn economie te saneren om daarmee tijdig te voldoen aan de toelatingseisen voor de Europese Monetaire Unie, zegt Kohl aardig dat hij vast gelooft dat dat gaat lukken. Maar de kanselier voegt er voor de zekerheid nog maar eens aan toe, hij zal het een paar keer zeggen, dat Duitsland strikt aan die criteria wil vasthouden. Dat klinkt als: wij weten dat u niet zult inbreken, maar we doen de deur toch maar op het nachtslot.

Kohl is niet alleen bevriend met Mitterrand maar hij heeft begin dit jaar de toenmalige Franse premier en kandidaat-president Balladur zó vriendelijk in Duitsland ontvangen voor een soort privébezoek, dat Chirac begrijpelijkerwijs enige moeite heeft met het afgesproken wederzijdse genegenheidsduet. Als hij even later ook nog even aan een niet onjuiste maar wel ontactische bespreking van de Duitse ziel begint, schrikt Kohl merkbaar.

Wat doet Chirac, nadat hij de Franse bevolking heeft geprezen voor “de grote rust” waarmee zij de afgelopen weken een reeks terroristische aanslagen heeft doorstaan? Hij spreekt, alsof het gaat over een rare menstruatiecyclus, over de onlust die veel Duitsers periodiek bevangt, het zuur dat tussen Rijn en Oder omhoogkomt als er ergens in de wereld iets verkeerds gebeurt. Kohl, die misschien wel denkt aan de betogers van deze avond, is er niet erg blij mee. “Laatste vraag”, roept hij. De persconferentie die de vertrouwensoperatie had moeten bezegelen eindigt na goed twintig minuten. Met Mitterrand duurde het na 1982 een paar jaar voor het goedkwam, met Chirac kan het ook nog wel even duren voor het zover is. Als het tenminste helemaal goed komt tussen de chefs van het verenigde land van de harde D-mark en de voor Europa onmisbare republiek die haar economie nog even moet saneren.