Deurwaarder komt honderd keer per maand

DEN HAAG, 26 OKT. Het aantal huisuitzettingen is de afgelopen vier jaar in Den Haag spectaculair gestegen. Werd vier jaar geleden nog maar 49 huishoudens definitief de wacht aangezegd door de zeven Haagse woningbouwverenigingen, vorig jaar was dat aantal gestegen tot 229, en dit jaar zal het aantal uitzettingen vermoedelijk op ongeveer 450 komen, zo blijkt uit een onderzoek van de gemeente Den Haag in samenwerking het onderzoeksinstituut voor technische bestuurskunde aan de Technische Universiteit van Delft.

De stijging van het aantal uitzettingen is “het topje van de ijsberg”, zo stellen de onderzoekers. “Huisuitzetting is immers de slotfase van een proces waarin sprake is van versobering, oplopende financiële problemen en uiteindelijk onoplosbare huurschulden.” De onderzoekers tekenen erbij aan dat de stijging niet het gevolg is van een strenger beleid door de woningbouwverenigingen, integendeel, het verscherpte incassobeleid van de corporaties in de laatste jaren heeft er juist toe geleid dat het aantal uitzettingen nog is beperkt. In Den Haag komt honderd keer per maand de deurwaarder langs voor een huisuitzetting, maar in tweederde van de gavllen slaagt het huishouden er “op het laatste nippertje” nog in om aan de betalingsverplichtingen te voldoen. Van het inschakelen van een incassobureau gaat met andere woorden dikwijls ook een preventieve werking uit.

Wie daadwerkelijk zijn huis moet verlaten, trekt meestal bij familie of kennissen in en tracht een regeling te treffen met de sociale dienst of de gemeentelijke kredietbank. Voor gezinnen met kinderen bestaat er de mogelijkheid van noodopvang. Vorig jaar plaatste de gemeente Den Haag 19 gezinnen elders. Meerpersoonshuishoudens worden meestal niet getroffen door uitzetting. Velen zo is de ervaring bij de grootste Haagse woningbouwvereniging, Stichting Woningbedrijf Den Haag die 23.000 woningen beheert, vertrekken voordat het tot uitzetting komt met de noorderzon, met medeneming van hun inboedel. Anderen vertrekken naar een pension of een kamer, enkelen worden ondergebracht bij het Leger des Heils. Een kleine groep gaat zwerven.

Woordvoerders van de gemeente Den Haag leggen de oorzaak van het gestegen aantal mensen met huurschulden bij de huurprijzen, die de afgelopen vijf jaar met 25 procent zijn gestegen. Den Haag telt in totaal 220.000 huishoudens. Meer dan een kwart daarvan, 27 procent, heeft een netto besteedbaar inkomen van 1.500 gulden of minder. Gemiddeld besteden deze ruim 59.000 huishoudens 32 procent van hun inkomen aan de huur. De onderzoekers wijzen erop dat vooral alleenstaande jongeren en ouderen moeite hebben het hoofd boven water te houden. Zij moeten interen op hun kosten voor het dagelijkse levensonderhoud.

De Haagse woningbouwverenigingen en de Gemeentelijke Kredietbank menen daarentegen dat behalve de huurstijging vele andere factoren een rol spelen. “De huur is maar een kleine component van de totale schuld”, zegt H. Vliege, hoofd verhuur bewonerszaken van Stichting Woningbedrijf Den Haag. “De mensen hebben ook schulden bij het ziekenfonds, het gasbedrijf en postorderbedrijven. Mensen kunnen steeds moeilijker rondkomen. Personen met minumuminkomens willen dezelfde dingen doen als mensen die meer geld hebben. Ze gaan op vakantie, ze hebben een auto en een videorecorder. Na de feestdagen zien we een toename van de huurachterstand. De betalingsmoraal vervaagt. De huur wordt een sluitpost.”

Een medewerker van de gemeentelijke kredietbank: “Het is onzin om de huurverhogingen de schuld te geven. Ik heb nog nooit iemand meegemaakt die op zijn inschrijvingsformulier schreef dat hij door de huurverhogingen zijn schulden niet meer kon aflossen. Meestal gaat het om onvoorziene uitgaven zoals de kosten voor een begrafenis of problemen met verslaving aan drank, drugs of gokken.”

Als voorbeeld van de nijpende problemen mag gelden de 82-jarige weduwe E. Wolswijk, die een driekamerflat bewoont in de Haagse naoorlogse wijk Morgenstond. Zij behoort overduidelijk niet tot de categorie mensen die niet met geld kan omgaan. Dankzij voortdurend rekenwerk slaagt zij erin met haar AOW van 1.200 gulden per maand rond te komen. Ze is nog nooit met vakantie geweest en ze leest ook geen krant of tijdschriften. Van haar vakantiegeld koopt ze schoenen voor haar moeilijke voeten. Af en toe koopt ze een biefstukje om deze aankoop te compenseren met een kilo prei waar ze een paar dagen mee vooruit kan. Haar vijf kinderen steunen haar regelmatig. Zo kreeg ze ooit een nieuwe televisie en toen ze 80 jaar werd, huurde de familie een bus voor alle kinderen, klein- en achterkleinkinderen. Mevrouw Wolswijk: “Daar kan ik tien jaar op leven. Ze vroegen in de bus wat ben je toch stil, maar ik zat inwendig te genieten.”

Even verderop woont eveneens in een driekamerflat het echtpaar Van den Berg, dat met moeite een normaal leven zegt te kunnen leiden. “Het ergste is dat je altijkd moet rekenen. Daar word je doodmoe van”, zegt de 64-jarige mevrouw S. van den Berg. Ze betalen niet zoveel huur, 325 gulden inclusief de individuele huursubsidie, maar daarvoor hebben ze weinig luxe. Geen tegels in de douche, geen centrale verwarming, geen dubbele beglazing tegen het lawaai in de drukke buurt. En verder geen krant, geen televisiegids en geen “sensatieblaadjes”. Mevrouw Van den Berg: “Als ik een jurk in de stad zie hangen, kan ik die nooit eens gewoon kopen. Ik zou weleens aan gymnastiek of zwemmen willen doen. Ik zou ook weleens naar een concert van André Rieux willen.” Haar 70-jarige echtgenoot was vroeger marktkoopman en zegt het drinken van een borreltje met zijn collega's nog dagelijks te missen. “Ik kan nu niet meer in de kroeg zitten want ik schaam me dat ik geen rondje kan geven.” Hun beide dochters springen regelmatig bij. “Maar we willen niet afhankelijk van hen zijn”, zegt mevrouw Van den Berg.

Mensen met schulden worden in opdracht van de Haagse gemeentelijke kredietbank begeleid door bureau Planpraktijk, opgezet door directeur J. Creemers, zakenvrouw van het jaar 1994. “Schulden zijn niet alleen een financieel maar vooral een maatschappelijk probleem”, zegt ze. Als oorzaken voor schulden noemt ze onder meer de introductie van het girale betalingsverkeer, credit cards, betalingsregelingen en automatische afschrijvingen. “Geld is onzichtbaar geworden.” Verder noemt ze dure technologie die het moderne huishouden de laatste decennia is binnengeslopen. Het is nog niet zo lang geleden dat stofzuigers, koelkasten en magnetrons niet tot de eerste levensbehoeften werden gerekend.

    • Arjen Schreuder