Pablo Neruda onderwijst schuchtere postbode

Il postino. Regie: Michael Radford. Met: Massimo Troisi, Philippe Noiret, Maria Grazia Cucinotta. In: Amsterdam, De Uitkijk en The Movies; Rotterdam, 't Venster; Utrecht, Movies.

Het verhaal achter de film is droeviger dan de film zelf. Kort na de opnamen van Il postino (De postbode) stierf de hoofdrolspeler. De 41-jarige Massimo Troisi, een bekend acteur in Italië, had in een vroeg stadium van de produktie een hartaanval gehad en een hoognodige transplantatie uitgesteld om de film - een lang voorbereid project van hem en zijn vriend de regisseur Michael Radford - af te maken. Wekenlang speelde hij met pijn en pijnstillers, maximaal twee uur per dag, en in aangepaste scènes omdat hij maar een paar stappen kon zetten.

Ook zonder deze voorkennis zal niemand ontkennen dat Troisi's rol het hoogtepunt is van Il Postino. Met een onweerstaanbaar droefgeestige mimiek en een onverstaanbaar maar expressief accent speelt hij de visserszoon Mario die in 1952 de privé-postbode wordt van Pablo Neruda, Chileens dichter en communist in ballingschap op een eilandje in de buurt van Napels. Tussen Mario en 'Don Pablo' (met de juiste mengeling van neerbuigendheid en bonhomie gespeeld door Philippe Noiret) ontwikkelt zich een vriendschap; de dichter van Twintig liefdesgedichten en een wanhoopszang, die elke dag stapels post van vrouwelijke fans krijgt, leert de schuchtere postbode hoe hij met metaforen het hart van zijn beminde kan veroveren. Op de trouwdag van Mario krijgt Neruda bericht dat hij naar Chili mag terugkeren. Als hij jaren later terugkomt op het Italiaanse eilandje, hoort hij dat Mario is overleden tijdens de rellen bij een vakbondsdemonstratie - net toen hij een gedicht wilde voordragen.

Il postino is gebaseerd op een boek van de Chileense ex-balling Antonio Skármeta, die zijn roman twaalf jaar geleden in Duitsland zelf verfilmde als Mit brennender Geduld. De Brit Michael Radford, bekend van de succesvolle literatuurverfilmingen Another Time, Another Place en 1984, maakte er een sympathieke film van waarin even veel aandacht is voor memorabele teksten (“Poëzie is geen eigendom van de dichter, maar van degene die haar nodig heeft”, zegt Mario wanneer hij een gedicht van Neruda voor zijn geliefde geplagieerd heeft) als voor couleur locale. Wie Radfords impressies van Italië jaren vijftig ziet, zou zweren dat hij zich bevindt in het rozevingerige verleden van Giuseppe Tornatores Cinema Paradiso: een onbedorven dorpje met excentrieke, simpele bewoners en badend in een gouden licht.

Groots kun je Il postino niet noemen: het scenario is rechttoe rechtaan, op het schematische af, en Radford verliest zich soms in te veel nostalgische rust. Maar de beste scènes, waarin zonder uitgebreide dialogen duidelijk wordt gemaakt waarop de vriendschap van de dichter en zijn brievenbesteller berust, maken Il postino tot dat wat de filmmakers voor ogen moet hebben gestaan: een monumentje voor Massimo Troisi, 1953-1994.

    • Pieter Steinz