Kok: Britse kandidatuur Navo-post

NEW YORK, 25 OKT. Groot-Brittannië overweegt met een eigen “zware kandidaat” te komen voor de opvolging van Willy Claes als secretaris-generaal van de NAVO.

Premier Kok heeft dit gisteren in New York in een telefoongesprek te horen gekregen van de Britse premier, Major, voordat deze naar Londen terugkeerde.

Het Britse kabinet zal hierover volgens Kok een dezer dagen een beslissing nemen. Mocht de Britse regering toch nog afzien van een eigen kandidaat, dan staat Londen “positief tegenover Lubbers”, zo zei Kok van Major te hebben vernomen.

[Het Britse ministerie van buitenlandse zaken ontkende vanmorgen tegenover onze correspondent dat een Britse kandidaat naar voren wordt geschoven. “Er heeft zich geen Britse kandidaat aangediend voor de post van secretaris-generaal bij de NAVO”, aldus een woordvoerder. Hij kon niet zeggen of premier Kok zijn Britse collega misschien verkeerd heeft begrepen. “Ik weet alleen wat Downing Street 10 me heeft verteld: dat op dit moment van een Britse kandidatuur geen sprake is”, aldus de woordvoerder.]

De Nederlandse regering heeft tijdens de driedaagse jubileumzitting in New York voor het vijftigjarig bestaan van de Verenigde Naties onder de bondgenoten de kansen gepeild van oud-premier Lubbers als informele kandidaat. De Deense oud-minister van buitenlandse zaken Uffe Elleman-Jensen is tot nu toe de enige officiële kandidaat.

Of voor Nederland een kandidatuur van Lubbers van de baan is als Groot-Brittannië met een eigen kandidaat komt, kon Kok nog niet zeggen. “Laten we eerst afwachten”, zei hij.

Op de vraag of hij teleurgesteld is over de Britse kandidaatstelling antwoordde Kok: “Het is jammer, maar doodnormaal.”

Een hoge Nederlandse diplomaat reageerde echter op het Britse initiatief: “Dit is niet leuk. Als je diep in mijn hart kijkt vrees ik dat het voor ons niet gaat lukken.”

[De Franse president, Chirac, staat in principe positief tegenover een kandidatuur-Lubbers. Dat viel gisteren te beluisteren in diplomatieke kring in Parijs. Chirac kent Lubbers al jaren en zou veel achting voor de Nederlandse ex-premier hebben. Het wordt in Parijs niet als bezwaar gezien dat Nederland en Frankrijk niet de zelfde opvattingen hebben over de defensie van Europa. Ten opzichte van de Deense kandidaat, Elleman-Jensen, wordt dat als een groter probleem ervaren. Het feit dat Lubbers zich in het Frans kan uitdrukken wordt gezien als een pluspunt.]

Premier Kok wees er op dat de Nederlandse regering in deze kwestie steeds heeft gezegd: “Laat de democratie haar werk doen.” Volgens Kok zou “het leuk zijn om voor Lubbers het groene licht te krijgen”, maar we “moeten openstaan voor kandidaten van andere landen”.

Pagina 4: Kok: Er wordt welwillend over Lubbers gesproken; Brittan ontkent kandidatuur

De afgelopen jaren heeft Nederland al achter het net gevist voor de vestigingsplaats van de Europese Centrale Bank en voor het voorzitterschap van de Europese Commissie, met Lubbers als kandidaat.

Maar volgens Kok is voor Nederland “de kous nog niet af. Laten we alles op zijn tijd bekijken”. Major heeft tegenover Kok geen naam genoemd van een kandidaat, maar in diplomatieke kring wordt gesuggereerd dat het mogelijk gaat om Sir Leon Brittan, Europees Commissaris voor buitenlandse handel.

[De woorvoerder van Sir Leon Brittan ontkende vanochtend dat Brittan kandidaat is. “Voorzover ik weet is hij ook niet gevraagd door de Britse regering. Hij neemt zijn huidige baan bij de EU zeer ernstig op en is er volstrekt tevreden mee”, aldus de woordvoerder. Volgens hem is de mogelijke kandidatuur van Brittan een gerucht dat is ontstaan door speculatie in de Nederlandse pers.]

De Britse ex-minister van buitenlandse zaken Douglas Hurd zou de baan van secretaris-generaal binnen een minuut kunnen hebben als hij wilde, zo schreef The New York Times deze week. Maar Hurd heeft net een baan aangenomen bij National Westminster Bank en zich ingesteld op een parttime bestaan als schrijver.

De Amerikaanse regering zou naar verluidt niet ongelukkig zijn met een zware Britse kandidaat. Omdat de VS al de militaire opperbevelhebber van de NAVO leveren, is een benoeming van een Amerikaan als secretaris-generaal van de NAVO niet aan orde. Eind vorige week vroeg de Nederlandse regering Europees Commissaris Van den Broek op zijn post in Brussel te blijven en geen gooi te doen naar de baan bij de NAVO. Van den Broek, die te boek staat als een overtuigd Atlanticus met een goede reputatie in Washington, heeft goede papieren voor de functie. Minister van buitenlandse zaken Van Mierlo zei afgelopen maandag in New York dat hij zijn Amerikaanse collega Christopher “uitvoerig” had uitgelegd waarom Nederland Van den Broek bij de Europese Commissie wil houden.

Premier Kok en minister Van Mierlo hebben, zoals Kok maandag zei, in New York met collega's gesprekken van “oriënterende aard” gevoerd over de kansen van Lubbers. Daarbij was Kok opgevallen “dat er met een zekere mate van welwillendheid over Lubbers wordt gesproken”, zei de premier eergisteren.

Van een Duits veto, waarmee bondskanselier Kohl vorig jaar de kandidatuur van Lubbers voor het voorzitterschap van de Europese Commissie blokkeerde, zou bijvoorbeeld nu geen sprake zijn. Dit bleek maandag tijdens een gesprek tussen Van Mierlo en Kinkel. Voor Duitsland is de functie van secretaris-generaal van de NAVO van “een ander gewicht” dan die van Commissievoorzitter, en ook zou Duitsland de sterk verbeterde relatie met Nederland niet op het spel willen zetten, zoals een betrokken Nederlandse diplomaat het formuleert.

Maandagavond onderstreepte Kok dat hij nog niet met Major had gesproken, zoals nu dus is gebeurd. Maar ook een dag eerder al had minister Van Mierlo gezegd niet uit te sluiten dat er nog andere kandidaten naar voren zouden komen. Behalve de officiële Deense kandidaat Ellemann-Jensen, die deze week uit Franse regeringskring kritiek kreeg op zijn slechte Frans, is er behalve Lubbers nóg een niet-officiële gegadigde: de Noorse premier Brundtland. Zij blijft het liefst in Noorwegen, maar zou de functie willen accepteren als een beroep op haar wordt gedaan. Een beslissing over de benoeming wordt niet binnen enkele dagen verwacht.