Harde toespraak Jiang in VN

NEW YORK, 25 OKT. De Amerikaanse president Clinton en zijn Chinese ambtgenoot, Jiang Zemin, hebben gisteren tijdens een ontmoeting in New York getracht de onder andere door de kwestie-Taiwan bekoelde onderlinge relaties te verbeteren.

Eerder op de dag had Jiang in een harde toespraak tot de Verenigde Naties nog eens bevestigd dat Taiwan voor China “een onvervreemdbaar deel van het Chinese territorium” is, dat eens vreedzaam met het vasteland zal worden samengevoegd. Ook liet hij zich scherp uit over “zekere grote mogendheden die dikwijls onder het mom van 'vrijheid', 'democratie', of 'mensenrechten' inbreuk maken op de soevereiniteit van andere landen”. Dat zou een belangrijke oorzaak zijn van de onrust in de wereld.

Clinton en Jiang spraken vervolgens twee uur met elkaar, onder andere over de toekomst van Taiwan, de handel tussen China en de VS, de mensenrechten en de relatie tussen de twee landen op lange termijn. Er werd geen gemeenschappelijke verklaring uitgegeven, maar Amerikaanse regeringsfunctionarissen spraken van een “zeer produktieve bijeenkomst”. Jiangs woordvoerder sprak van “een proces dat zal leiden tot een serie van dialogen”.

Deze zomer trad er een ernstige verslechtering op in de Amerikaans-Chinese betrekkingen. China was verontwaardigd dat de Amerikanen hadden toegestemd in een privébezoek van de Taiwanese president, Lee Teng-hui, aan de VS. De arrestatie in China van de Chinees-Amerikaanse mensenrechtenactivist Harry Wu verkoelde de betrekkingen nog verder.

Een verbetering trad in met de vrijlating van Wu, gevolgd door een aantal contacten op ministerieel niveau. Nu er ook op het hoogste niveau weer tussen de twee landen wordt gesproken, kan de dialoog, die op veel terreinen was komen stil te liggen, weer worden hervat.

Beide staatshoofden onderstreepten in het gesprek het belang dat zij hechten aan sterke banden tussen hun landen. President Clinton bevestigde nog eens dat Amerika vasthoudt aan zijn zogenoemde één-China-politiek, waarbij met Taiwan, dat formeel niet erkend wordt, wel onofficiële en vriendschappelijke banden worden onderhouden. Een Amerikaanse diplomaat die bij de gesprekken aanwezig was, zei dat het onderwerp Taiwan nu een van meerdere gespreksonderwerpen was geweest, terwijl het enkele maanden geleden alle contacten met de Chinezen domineerde.

China had aanvankelijk aangedrongen op een formeel staatsbezoek van Jiang, waar een ontvangst op het Witte Huis bij hoort. De Amerikanen wilden alleen akkoord gaan met een zakelijker ontmoeting in de marge van de jubileumvergadering van de Verenigde Naties. De twee leiders hadden elkaar gisteren aanvankelijk in de openbare bibliotheek zullen spreken, maar maandag maakte de Chinese delegatie bezwaar tegen die locatie. Een tentoonstelling in het gebouw besteedde aandacht aan het bloedige legeroptreden op het Plein van de Hemelse Vrede, in 1989. Dat was voor de Chinezen genoeg reden om te staan op een andere ontmoetingsplaats - die snel gevonden werd in het culturele Lincoln Center.