'Beter toegeruste Verenigde Naties in komende eeuw' onze redacteur

NEW YORK, 25 OKT. De lidstaten van de Verenigde Naties hebben gisteren in New York het vijftig jaar oude VN-Handvest herbevestigd en beloofd de 21ste eeuw een beter toegeruste VN te geven. Zij deden dit in een gezamenlijke verklaring aan het eind van hun driedaagse jubileumzitting voor het vijftigjarig bestaan van de VN, waarvoor zo'n 160 wereldleiders met delegaties naar New York waren gekomen.

De 185 lidstaten roepen op tot hervorming van de VN. Zij spreken hun vastbeslotenheid uit dat “de VN van de toekomst met hernieuwde kracht en doelmatigheid zullen werken aan de bevordering van vrede, ontwikkeling, gelijkheid, rechtvaardigheid en begrip tussen de volkeren van de wereld”. De lidstaten “beloven de 21ste eeuw een VN te geven die toegerust, gefinancierd en gestructureerd is om effectief de volkeren te dienen in wier naam zij zijn opgericht”.

Zij pleiten ervoor het vermogen van de VN voor conflictpreventie, preventieve diplomatie, vredeshandhaving en het “bouwen van vrede” te vergroten. De lidstaten beloven op te treden tegen terrorisme, grensoverschrijdende misdaad en illegale wapen- en drugshandel, waarvoor president Clinton in zijn toespraak zondag ook had gepleit. Zij erkennen dat de “kloof tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden onacceptabel groot blijft”. Een vijfde van de 5,7 miljard mensen op aarde leeft in extreme armoede en dat vraagt om “uitzonderlijke maatregelen van alle landen”.

De lidstaten menen voorts dat de vijftienkoppige Veiligheidsraad, met vijf permanente leden met vetorecht, moet worden uitgebreid om het “representatieve karakter te vergroten”. De raad moet ook beter en efficiënter gaan werken. In een duidelijke verwijzing naar Amerika, dat 1,25 miljard dollar schuldig is aan de VN, zegt de verklaring dat “lidstaten volledig en op tijd hun verplichting moeten nakomen om de kosten van de organisatie te dragen”.

Het gaat om een algemene verklaring die geen specifieke maatregelen noemt. De tekst is op de meeste punten een compromis tussen Noord en Zuid, en tussen Oost en West, dat na lang onderhandelen tot stand is gekomen. De VS en Europa hekelen de verspilling bij de VN, terwijl de Europese en Afrikaanse landen willen dat Amerika op tijd de contributies betaalt.

Secretaris-generaal Boutros-Ghali verwees in zijn slotwoord naar het VN-Handvest, dat precies vijftig jaar geleden in San Francisco werd ondertekend. “We hebben de geest van San Francisco doen herleven. Moge deze geest ons de komende vijftig jaar begeleiden.”