Beleggers in verwarring over lot van 'fallen angel' Fokker

ROTTERDAM, 25 OKT. Wie een torenhoog rendement wil en bereid is alles te verliezen, maar niet van casino's houdt, kan nu terecht op de Amsterdamse effectenbeurs, waar de obligaties van Fokker op en neer gaan als wielrenners in een bergetappe van de Tour de France.

Op de Amsterdamse beurs openbaart zich een scheiding der geesten als het om de toekomst van Fokker gaat. De vliegtuigbouwer, een dochter van het druk reorganiserende DASA dat deze week het verlies van nog eens 9000 arbeidsplaatsen aankondigde, is technisch failliet. Het eigen vermogen van Fokker is negatief. DASA, zelf weer een dochter van Duitslands grootste industriële bedrijf Daimler-Benz, garandeert Fokkers voortbestaan, maar had deze week geen nieuws over Fokkers toekomst.

De beleggers in de aandelen van Fokker trekken zich van de noodsituatie niets aan, maar de beleggers in de obligaties van Fokker hebben de afgelopen weken hun effecten op de markt gebracht. De koers van de aandelen schommelt al tijden rond de 7 gulden. Maar de koersen van de drie soorten obligaties van Fokker die op de Amsterdamse beurs worden verhandeld, zijn dramatisch in waarde gedaald. Gisteren volgde opeens een stevige opleving. “Het is het sentiment, hè”, zegt een handelaar. “Mensen redeneren: geen bericht, goed bericht.”

Drie soorten Fokker-obligaties worden in Amsterdam verhandeld: twee leningen (respectievelijk met 4 en 4,75 procent rente) die omgewisseld kunnen worden in aandelen en een gewone obligatielening met 10 procent rente. Obligaties worden op de beurs in procenten genoteerd: een koers van 100 procent betekent dat een obligatie duizend gulden waard is. Bij 50 procent heeft de belegger 500 gulden in handen. De obligaties van de meeste bedrijven schommelen op dit moment rond de 100 procent.

“De koers van de Fokker-obligatie die 4,75 procent rente betaalt, was eerder deze week 40 procent en nu weer 58 procent, een verschil van 18 punten. Dat is nogal wat”, zegt een handelaar van AOT, het hoekmansbedrijf dat onder meer een markt onderhoudt in Fokker-obligaties. Een waardestijging van 180 gulden in twee dagen tijd is ook voor de geoefende beurspartijen geen dagelijkse kost.

De koersen van obligaties worden onder normale omstandigheden beheerst door het renteklimaat. Fokker is anders. De koers wordt heen en weer geslingerd tussen de vrees voor faillissement, waarbij de kans op terugbetaling gering is, en de hoop op overleven, waarbij de beleggers miscchien wel duizend gulden per obligatie terugkrijgen. Wie nu handelt, moet stalen zenuwen hebben.

Fokker is - in Amerikaanse beurstermen - een fallen angel: een bedrijf dat aan lager wal is geraakt en dat in de ogen van de financiële markten geen toekomst meer heeft. Maar de financiële markten zijn verward: de beleggers in aandelen reageren heel anders dan de beleggers in obligaties, en die laatste groep lijkt ten prooi te vallen aan dagelijks verschuivende opinies.

Wat is Fokker waard? De beleggers in aandelen geven Fokker op de beurs een waarde van 400 miljoen gulden, terwijl de laatste indicaties van Fokker op een negatieve waarde van ongeveer 200 miljoen gulden wijzen. Deze negatieve waarde is het gevolg van de aanhoudende verliezen: dit jaar al bijna 1 miljard gulden.

Het totaal van deze verliezen gaat het vermogen van Fokker te boven en daardoor werkt de vliegtuigbouwer nu met een negatief vermogen. Het bestuur van de Amsterdamse beurs volgt deze gang van zaken met argusogen: bedrijven met een negatief eigen vermogen worden doorgaans verbannen naar het zogeheten strafbankje waar de effecten genoteerd zijn van bedrijven die in uitstel van betaling verkeren of al failliet zijn. Dat gezichtsverlies is Fokker dankzij een financieel infuus van DASA bespaard gebleven.

Pikant is wel dat wat Fokker in Nederland wèl mag - doorwerken met een negatief eigen vermogen - in Duitsland verboden is. Daar geldt een zogeheten Überschuldungs-regeling, wat zoveel wil zeggen dat een bedrijf met een negatief eigen vermogen zijn schuldeisers daarvan in kennis moet stellen en terstond maatregelen moet nemen.