Valery Gergjev dag en nacht bezig met muziek

Valery Gergjev, morgen, Ned.3, 20.52-22.00u.

Toen Valery Gergjev en zijn Kirov Orkest enkele weken geleden op zondagavond in het Amsterdamse Concertgebouw de Messa da Requiem van Verdi uitvoerden, begon het concert een half uur te laat. Een kwartier daarvan kwam op rekening van het voorgaande, zeer langdurige middagconcert. Het andere kwartier was natuurlijk de schuld van Gergjev zelf. “Ik kom altijd te laat”, geeft hij ook toe in het tv-portret dat de NPS morgenavond van hem uitzendt. Valery Gergjev kwam als kind al te laat op muziekles, wat zijn leraar de opmerking ontlokte dat het makkelijker is om op tijd te komen dan dirigent te worden. “Maar die les heb ik nooit geleerd”, zegt Gergjev, die altijd van het ene naar het andere concert onderweg is en ondertussen nog een fiks deel van het internationale muziekleven regelt. Want een wereldberoemd dirigent is Gergjev wèl geworden, ondanks dat men ooit in Rusland zijn ouders verzekerde dat hij een aardig joch was, maar gespeend van elk muzikaal talent.

Tijdens het wachten op Gergjev in het Concertgebouw ging dan ook het verhaal dat hij 's morgens een koffieconcert had gegeven in Rio de Janeiro, vervolgens een matinee had gedirigeerd in Tokio en onderweg naar ons nog even had gegeten bij zijn moeder in St. Petersburg. Gergjev wijst in het tv-portret zulk soort verhalen, dat hij een workaholic is, zestien uur per dag repeteert, constant onderweg is en geen enkel persoonlijk leven heeft, resoluut van de hand. Maar ze zijn wel juist. In december vorig jaar zag een Gergjev-week er als volgt uit: 's morgens repeteren in Hilversum voor de zaterdagse Matinee, 's middags repeteren in Rotterdam met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en dan naar Parijs voor het dirigeren van een operavoorstelling.

Ook dit tv-programma - met als ondertitel 'Portret van een bevlogen dirigent' - kan alleen maar de indruk wekken dat de nu 43-jarige Gergjev dag en nacht bezig is met muziek en het aan de gang houden van het St. Petersburgse Kirovtheater, waarvan hij op zijn 34ste artistiek leider en chef-dirigent werd. Dat nooit ophoudende gekkenwerk wordt nog extra benadrukt door die éne scène, waarbij hij zich, tussen wat concerten door, wat ontspant in de tuin. Gergjev trapt wel even tegen een balletje, maar wordt dan weer geïnterviewd en opnieuw is daar een monoloog over muziek en het Kirov.

Het tv-portret bestaat uit een stortvloed van fascinerende beelden en een stroom intens gespeelde muziek, tijdens repetities, concerten en voorstellingen in het Kirovtheater, de St. Petersburgse Philharmonie, het Finse Mikkeli, het Amsterdamse Concertgebouw en de Rotterdamse Doelen, waar Gergjev nu óók chef-dirigent is. Roerende opnames van Russische vrouwtjes die tijdens repetities rondscharrelend wat afstoffen, curieuze beelden van de pianist Torazde, die veel meer noten speelt dan er in de partituur staan.

Jammer is het dat Gergjevs linkerhand, met de merkwaardigst loszittende vingers ter wereld, slechts enkele seconden in beeld is. Schandelijk is het zó de nadruk te leggen op enkele imperfecties in het wegdek van St. Petersburg. De NPS had die uitzinnige troep voor de deur van De Doelen eens in beeld moeten nemen!

    • Kasper Jansen